Schrijven 11 Bredevoort

In oude akten van voor 1600 komt men bij graanaankopen wel de bepaling tegen: 'De afspraak is, het graan te leveren bij iemand thuis of op de kerkhof'. Je denkt dan, dat je aan dat graan niet veel meer hebt, als je dood bent, maar de zaak ligt anders. Net als nu waren de kerken veilige plaatsen, maar ook de grote hoven rond de kerk behoorden daartoe. Begraven werd men bijna altijd in de kerk, slechts een klein stukje van de hof werd gebruikt als begraafplaats voor speciale gevallen.
Slimme jongens bedachten toen, dat je graanvoorraden veiliger waren op die hof dan bij je thuis. De straffen op beroving en diefstal uit kerkgebouw en bijbehorend terrein waren namelijk extra zwaar. Ze bouwden met kerkelijke toestemming korenspiekers op het kerkhof. Die stenen gebouwtjes, meestal smal en hoog, werden in deze streken op de grotere landgoederen gebouwd, om het graan goed te beschermen tegen menselijke en dierlijke rovers.
In Winterswijk is er nog één in zeer goede staat aanwezig (niet op het kerkhof!) en een paar in slechte staat. Rond 1600 wordt er voor het laatst melding gemaakt van spiekers op het kerkhof van Aalten.

Naverteld uit: Ne göpse vertelsels over Aalten en Brevoort, door leden van de Oudheidkundige Werkgemeenschap Aalten-Dinxperlo-Wisch.
Uitgebracht door de Vereniging tot Verbetering van de Volkshuisvesting. Aalten. 1984

Van mijn zoektocht langs de kramen, op de derde zaterdag in mei, kom ik met een schitterend klein tijdsbeeld thuis: 'Wat doet de huisvrouw met haar tijd?' Uitgegeven door de Nederlandse Huishoudraad in 1962. Het is het verslag van een in 1955 door het Ministerie van Economische Zaken gesubsidieerd onderzoek naar de samenhang tussen opleiding van de man(!) en zijn huisvrouw en haar opleidingsniveau, met betrekking tot de tijd aan het huishouden besteed. Ik was net getrouwd, toen via de radio een oproep geplaatst werd om mee te doen aan het onderzoek, maar omdat ik geen kinderen had, ging mijn deelname niet door. Je kon kennelijk alleen huisvrouw zijn als je kinderen had.
Enkele conclusies, die dus betrekking hebben op het prémachineparktijdperk, volgen onderstaand:
'Een aanvulling op de arbeidsmarkt van deze vrouwen met kinderen is niet te verwachten'.
- Nee, met een gemiddelde werkweek van tweeënzestig uur lijkt mij dat ook behoorlijk moeilijk -
'De meeste vrouwen verklaren hun werk prettig te vinden en slechts een uiterst kleine groep vindt het werk vervelend.

Men moet uit deze cijfers niet concluderen dat de huisvrouw zwaar belast is, velen vinden het werk een liefhebberij. Bovendien is tweeëntwintig uur van die tweeënzestig uur deels ontspannend, bijvoorbeeld breien en de groentetuin bijhouden'.
- Bijna vakantie, als je het zo leest -
'Het werk van de huisvrouw in kleine gemeenten is nog niet aangepast aan de vrije zaterdagmiddag'.
- Nee, de tuin moest er piekfijn bijliggen voor de zondagswandelaars. Dat ik die tijd nog meegemaakt heb! Ik weet nog heel goed dat de vrije zaterdagmorgen ingevoerd werd.
'Van de invoering van mechanisatie in het huishouden moet met het oog op tijdsbesparing niet te veel verwacht worden'.
- Dat klopt, maar het werk werd er wel gemakkelijker en lichter door -

Hieronder enkele bezigheden die genoemd staan:

Kachel verzorgen, water putten, kolen scheppen, grind aanharken, inmaken, kip slachten en plukken, wasketel opzetten, blauwen en stijven, troosten/helpen/toezicht houden, sokken stoppen, oude gebreide kledingstukken uithalen, wol opkluwen, groente bij de kar halen, kruideniersboekje invullen.
- Maar ook het buurpraatje over de heg, kerkgang, collecteren, bij moeder helpen met de schoonmaak, verzorging van kostganger. Evenals de dingen die tegenwoordig ook gedaan worden, zoals het huis opruimen en (redelijk) schoonhouden en de verschillende sociale verplichtingen die van alle tijden zijn -
(De vrouw met ULO, van een hoofdarbeider, doet over de dagelijkse beurt per week acht uur en veertig minuten, met alleen lagere school precies een uur langer. Als ze getrouwd is met een handarbeider, worden haar tijden acht uur dertig minuten en acht uur en vijftig minuten).

- Een prachtig overzicht van dat ‘huishoudelijk’ jaar 1955.