31 december
't Is deze vier dagen genieten met van 7 tot 20uur klassieke muziek  op radio vier. Het zijn verzoeken van luisteraars en je hoort nu eens naast de vaak gedraaide ook onbekendere werken. Alleen het gepraat ertussendoor hoeft van mij niet.

De schop moest eraan te pas komen, maar toen lukte het om al slippend weg te rijden. Ik moest echt nog naar het dorp om snoep te halen voor de buurkinderen die morgen Nieuwjaar komen wensen. Spannend om bij de supermarkt uit en in de auto te komen. Een laagje ijs versierde de centimeters dikke vast gereden sneeuw. Waar de auto's staan is niet gestrooid, wel op de rijbanen. 't Ging goed. Een aardige jonge vrouw zei dat ik me aan haar karretje mocht vasthouden. Ze wenste me nog een goed en gezond 2011 ook. Lief toch!

30 december
De nieuwe agenda ligt al klaar naast de oude, is half zo dik, hoewel hij op het jaartal na precies hetzelfde is.
Voornemen: Ik ga de eerste week heel netjes schrijven, dat doe ik elk jaar. Nu ga ik hem eens heel schoon en opgeruimd houden, dat zeg ik ook elk jaar. En elk jaar moet er een sterk, dik elastiek om de oude heen, zodat hij en de geheugensteuntjes, als daar zijn krantenknipsels, adrespapiertjes en gewoon overbodige rotzooi, nog enigszins aan elkaar blijven hangen voor het hele zaakje op de stapel allang voorbije agenda's bijgezet wordt.

Ik heb nog 2 dagen om de nieuwe computer precies op 1 januari in gebruik te nemen. Daar hik ik al een maand tegenaan en theoretisch weet ik hoe het moet, maar de oude dóet het nog goed, ik ben eraan gehecht en ik ben ook nog eens van het type dat net zo lang doorgaat tot de boel in de soep draait, wat gegarandeerd een keer gebeurt.
Die stapel mokken vooraan op de kastplank móet een keer omdonderen, dat kan ik met m'n klompen aanvoelen, het gaat al té lang goed, het afdoen van mijn horloge boven de badkamervloer vraagt erom dat het een keer te pletter valt.
Ik zal echt wel niet de enige zijn.
 (en hier schreef ik nog achteraan 'die het noodlot uitdaagt'. Dat laatste haal ik toch maar weg, je weet maar nooit, je kunt te ver gaan!)

29 december
Ik kan weer met de auto naar de weg komen, de sneeuw in de wei is iets geslonken en de wielen doen weer wat ze moeten doen.

De film van Paul Cohen over Janine Jansen is schokkend schitterend. Ik kreeg die met Kerstmis samen met de CD. De muziek is helemaal haar taal, ze uit zich via de viool, ze praat heel weinig, maar ziet alles, geeft de volle aandacht, begrijpt andere musici heel snel, echt heel bijzonder. De CD klinkt daarna nog mooier! Ik ben er heel blij mee.

28 december
In de wei vind ik in de 20cm diepe sneeuwlaag wel 15 sneeuwvrije kuilen, vrij dicht bij elkaar, waar het groene gras fris tevoorschijn komt. Reeën hebben hier gelegen. Of ze ook van het gras gegeten hebben? Zou best kunnen, dat lijkt me lekkerder dan eikentakjes. Ik heb de hoefsporen gevolgd tot de stroom afdrukken zich splitste, 1 rij ging door de buurwei richting paardenwei, de andere rij ging dicht langs de beek richting bos. De middelste foto laat bovenaan de onderkant van de eik zien. Die wordt al aardig recht gesnoeid.

Gisteravond belde ik iemand even op, zomaar. 'Hei, Schatz!' hoor ik gelijk. Wat een  lieve innige begroeting. Helaas niet voor mij bedoeld. Ze verwacht telefoon van haar man. Leuk toch.

27 december
Met een klein diakijkertje heb ik de 146 dia's van Turkije '86 bekeken. Ze geven een aardig kijkje in Jachmans onderwerpen. In die tijd ging hij over het fototoestel. De bediening ervan was veel te ingewikkeld voor  mij. Bij het dia-avondje viel ik meestal in slaap, ik zag dus nu foto's die ik volkomen vergeten was of nooit goed gezien had. Beetje overdrijven mag.

Onderwerp 1. 50x Schiphol, vliegtuigen, startbaan, die laatste van 5m, 30m, 100m hoogte, weiden, Nederland 1 tot 3 km hoogte, enz. Istanbul, vliegtuig, bergen, zee, startbaan, alle hoogten, Antalya idem dito, en dan weer in omgekeerde volgorde bij de terugweg
Onderwerp 2. 10x Uitzicht hotel
Onderwerp 3. 10x Straatbeelden met kinderen en schoffies
Onderwerp 4. 40x Ruïnes en begraafplaatsen
Onderwerp 5. 10x Zee, bootjes, excursiebootje
Verder 46 x het echt interessante, want niet op ansichtkaarten: Alevidorp,  theetuin, schoenpoetser, vaartocht over verzonken stad, bezoek aan dorp van boze vrouw, gehuurde bus en auto, tapijtknoopster, punnikende herderin, markt, en een paar van ons zelf.  
Het komt ook door de grote camera van toen. Je kon niet onopgemerkt foto's maken. Omdat de mensen gastvrij, open en hartelijk waren, wilden we ze niet als een rariteit op de foto zetten. Vandaar weinig foto's van mensen waar we mee praatten en aten.

Zondag tweede kerstdag
 
Om half vijf vanmorgen keek ik na een sanitair uitstapje achter het gordijn naar buiten en zag zelfs zonder bril een groot beest staan tussen huis en eik. Een hond? Nee, natuurlijk weer een uitgebroken schaap. Ik kon bijna zonder bewegen bij de verrekijker komen: een ree. Weken lang niet gezien. Een ree met heel korte pootjes, 20 cm was in de sneeuw verdwenen. Vreemd gezicht. Tjé! Er waren er drie! Twee stonden te knabbelen aan de lage eikentakken. Door de lage bewolking en de weerkaatsing van strooilicht op de sneeuw was het zo licht en ze staken zo duidelijk af tegen de sneeuw, dat ik van de grootste de hoorntjes kon zien! Een stond er op zijn achterpoten en leunde tegen een tak om nog sappiger knoppen te vinden. Die ik het eerst gezien had huppelde met zo te zien dartele sprongen ook naar de eik en ze bleven maar snoepen. Ik werd moe van de verrekijker en ging naar bed.
Net precies om 8 uur stond die laatste al weer bij de eik! Nou ja, is eigenlijk ook niet zo erg, hoeft Carla hem niet te kortwieken in mei.

Gisteravond om 6 uur vroor het 12 graden en om 11 uur 6.5 gr, het begon toen licht te sneeuwen. Marieke en Ton waren goed weer thuis gekomen gelukkig. Fijn dat ze belden. 
Gistermorgen, het was nog niet helemaal licht, de lampen binnen waren nog aan, zag een bosuil een raamlatje voor een tak aan en bleef er  klauwend even op zitten. Moeilijk om vandaar te starten natuurlijk. Hij zat een goeie meter boven de grond. Hij liet los en in een halve meter vallen kon hij zich omdraaien en wegvliegen!
Op 12 december wilde al een eekhoorn via zo'n latje naar binnen. Ton had het lumineuze idee om aan de buitenkant een rekje voor de hele breedte van het raam aan te brengen, een soort tak zeg maar, waar vogels die  met hun spiegelbeeld willen vechten of eekhoorns die alleen maar nieuwsgierig naar binnen willen kijken, rustig zittend even de tijd voor kunnen nemen.
De DVD en cd van Janine Jansen gekregen. Schitterende film en wat speelt ze prachtig!

Kerstmis, zaterdag 25 december
Nu om 9 uur vriest het 9.1 gr. Officiële meting. Het wordt helder: zon straks!
De kinderen die nu al twee keer achter elkaar een witte kerst beleven en wekenlang in de sneeuw spelen, vertellen over 60 of 70 jaar aan hun ademloos luisterende kleinkinderen, die vanwege de opwarming van de aarde nog nooit sneeuw gezien hebben, hoe geweldig het is om buiten in de kou te spelen bij min 10! Het was zó koud, dat je niet eens een goede sneeuwbal kon maken.
Wat is dat, opoe, een sneeuwbal?
Nou kindertjes, een bal gemaakt van liefst een beetje natte sneeuw, lekker zwaar, die dakdekkers boven van het kerkdak naar beneden gooien naar mensen die bij de bushalte staan. Jaja, het heugt me nog goed, dat ik er een tegen mijn hoofd kreeg en verdoofd op de grond viel. Kind, kind, dat waren nog eens tijden!

24 december
 
De amaryllisbollen die ik ten behoeve van Jo's zangkoor heb gekocht zóuden met Kerstmis kunnen bloeien. Aan mijn zorgen heeft het niet gelegen. Ze kregen prima potgrond, werden warm in het donker gezet, kwamen toen de knop verscheen in het licht te staan, kregen meer water en ze doen het goed. Maar ze lijken nog lang niet op de bloemen die ik kant en klaar van Marieke kreeg, al is er een klein beginnetje. De foto's zijn van een week geleden. De lange stengels zijn inmiddels al 2x zo lang en alle bollen hebben nu flinke knoppen. 
 
Het sneeuwt sinds gistermiddag kwart voor vier, maar met kleine vlokken. Toch is er al 12 cm bijgekomen. De oprit bij de keuken heb ik vanmorgen sneeuwvrij gemaakt, inclusief de opgeschoven sneeuwrand van de weg. Er kan nu een auto inrijden. Tegen eventueel doorslippen ligt er een oud vloerkleed klaar. De gemeente schuift slechts, het zout is voor de N-wegen.
'k Ben benieuwd of Wolfgang van Frankfurt heeft kunnen vertrekken gisteren. Daar was de toestand op de luchthaven eerder deze week nog chaotischer dan op Schiphol.

23 december
De regen maakte het gisteren onmogelijk voor me om naar het dorp te gaan of te wandelen. Er vormde zich een spiegelglad ijslaagje, lastig op plekken waar de sneeuw niet helemaal weggeveegd was en op stenen waar geen zout gestrooid was. Ik zou niet graag iets breken. Een jonge buurman stapte vorige week 's morgens naar buiten, gleed gelijk uit en brak z'n been.

In de wei is de groene specht weer aan het spitten in een sneeuwlaag die 2x zo dik is als op 6 december.  Carla heeft precies gezien hoe hij het doet. Bij haar buren spit ook een groene specht. Vanaf haar balkon kan ze met de kijker precies zien hoe hij te werk gaat. Hij landt op de sneeuwlaag, gaat klapwieken en draait tegelijk zelf rond. Zo schroeft hij zichzelf naar beneden tot op de grond terwijl hij de sneeuw aan de kant wappert. Dan gaat hij fanatiek aan het hakken en gooit het zand al draaiend weg. En dan smullen!
Ik kan het hier niet zien, zelfs met de kijker niet. Te ver weg. Ik kan er niet bovenop kijken. Zij heeft foto's gemaakt, maar haar camera is niet snel genoeg om hem scherp in beeld te krijgen.

22 december
Bij boekhandel Kramer sta ik als m'n pakjes ingepakt worden naast een collega van 35 jaar geleden, nog van boekhandel Albrecht. In de sinterklaas- en kersttijd werkten we ons uit de naad met drie man achter de toonbank. De kassa was antiek, nog zo eentje met bel en slinger. Hij mocht nooit op slot, want als iemand hem wilde kraken met een koevoet, was de schade aan de kassa groter dan het bedrag dat er in zat. De plakbandautomaat was net uitgevonden, bij ons tenminste. De pakjes kregen allemaal een mooi papiertje en het inpakken was zenuwenwerk met dringende mensen voor je neus.
Die collega van destijds en ik kijken nu lekker ontspannen toe hoe ze zich bij Kramer uit de naad werken. Albrecht bestaat al ± 30 jaar niet meer, ging als een nachtkaars uit toen wij weggingen ;-)  Ik heb er een schitterende tijd gehad. Achter in de winkel brandde de kachel, er was een zitje met leunstoelen en sommige goede klanten zaten er uren te lezen, door ons verwend met kopjes thee.
Gerrit, onze baas, wist best veel van boeken, maar zijn grote liefde waren de typemachines en kluizen, boekhoudsystemen en hangmapkasten. ( ik schreef eerst hangmatkasten, zag er wat vreemds aan, maar wist niet goed wat)
De echte boekenkenner was Nel, zijn vrouw, ze had Nederlands gestudeerd en was één dag lerares geweest. Ze kon een uur over een boek praten met een klant. Die wist dan precies de plot, de stijl, de tijd, de karakters enz. genoeg dus om bij vrienden over het boek mee te kunnen praten. Hoefde het niet meer te kopen.
Kramer heeft gewonnen.

21 december
Het vriest 10 graden. Ik ben benieuwd of de mensen in Groningen zicht hebben ( gehad) op de maansverduistering die om 3 minuten over half acht begon en ongeveer een uur duurt tot 8 uur 41. Tegenwoordige tijd, want nu, nu! is het 8 uur 35- 35,5!  Dan komt de zon op en verdwijnt de maan onder de horizon. Komende nacht om 0.38 uur begint de winter. De zon staat recht boven de Kreeftskeerkring. Bij ons is het dan al woensdag de 22e december, maar in Engeland is het wel netjes de 21e.
 
Mijn stoepje was brandschoon, eerst schoongeschoven en toen nog met zout bestrooid, maar gistermorgen moest ik het weer opnieuw doen, vooral het trapje is verraderlijk gevaarlijk voor de krantenman en de weer werkende postbode. De terrasstoel ziet er nog comfortabel uit met zijn schone witte kussens, maar de zitting is niet meer betrouwbaar. Hij haalt de zomer niet.

20 december
Op nietgeveegde grond ligt nu nog een laag sneeuw van 14 cm. Officiële meting van het weerstation Meddo. Ik heb het nagemeten, 't klopt.

Met het reisverslag Turkije 1986 ben ik nu op 3/4 denk ik. Persoonlijke foto's kan ik er niet opzetten, we hebben dia's gemaakt. We hebben jarenlang erg veel dia's gemaakt en het zou leuk zijn die in te scannen en op schijf te zetten. Er zijn al apparaten van zo'n 100 euro maar die voldoen niet, te langzaam en onscherp. De goeie zijn 10x zo duur. Misschien koop ik er een en ga scannen voor anderen! tegen betaling natuurlijk. Ik zie me al rijk worden ;-) 

NB. Turkije '86 is af en via 'reizen' te vinden.

Zondag 19 december

Vanmiddag ben ik naar de Kerstmarkt geweest. Zo was het in de Meddosestraat vroeg in de middag.
       

Het lukt wel met de sneeuw deze herfst. Niet normaal meer. Ik schat dat er bijna 10 cm bijgekomen is vannacht. Ik heb toch maar weer een paadje schoongeschoven van de keuken naar de weg. Dinsdag moeten de grijze en groene container wel aan de weg kunnen komen.
Voor de vogels is het afzien. Voer krijgen wat je niet lekker vindt, maar ja, beter rotvoer dan helemaal niks. De gaaien wagen zich vanuit een wiebelige positie op een dunne rozentwijg aan de verovering van een net met ongepelde pinda's. Ze zijn super schuw, als ik de krant omsla vluchten ze al weg. De eekhoorn kent een ander trucje, is ook veel minder schuw. Hij geeft een duw aan het net en als het naar hem terugzwaait, klauwt hij het vast en peutert een complete pinda door een gaatje. De bonte specht doet het weer anders. Die vliegt tegen het net en gooit eerst de lege doppen die hij ziet weg.
Stel je toch eens voor dat er een reuzengaai buiten voor het raam naar mij hier binnen staat te kijken en precies noteert wat ik doe.
'Het mens is zo brutaal als de beul, kijkt gewoon door de ruit naar buiten en zwaait vrolijk naar me! Nou pakt ze al voor de tweede keer vandaag een appelflap. Hoe komt ze daar aan? Zeker van haar jong afgepakt of niet weggegeven. Ik zag gisteren wel dat ze de doos verstopte! Ze heeft onder haar veren een rare lap waarmee ze haar snavel afveegt.'
Doodeng.

18 december
Met Marieke drie kwartier in de sneeuw gelopen. We verdwaalden bijna omdat er een boom ingestort was op het paadje langs het water en het pad onzichtbaar geworden was vanwege de verse sneeuw. We liepen even een stukje terug en pikten het spoor weer op bij de splitsing bovenpad. 
Ha, daar is de mevrouw van de laarzen weer! Op het bospad een half uur terug had Marieke gezien dat ze van die fijne laarzen aanhad, de voet waterdicht en met een schacht van stof. Omdat ik die dame van gezicht kende, suggereerde M. dat als ik haar weer eens zag, ik haar kon vragen waar ze die gekocht had. En daar kwam ze net weer aan! Ze had een ander rondje gelopen. Ik vroeg naar de laarzen. Gewoon bij de Welkoop! 'Maar ze zijn allang uitverkocht, in oktober hebben ze die altijd.' Ik ga maandag toch eens kijken.

17 december
Op 17 december 1954 was het vochtig koud, zwaar bewolkt met tegen de avond natte sneeuw. Net zulk weer als er voor vandaag voorspeld is. Ik vind het prachtig om op de site van het KNMI te kijken naar wat voor weer het was op voor mij speciale dagen. Meestal weet ik het nog wel. Het weer op 17-12-1954 herinner ik me goed, omdat het onze trouwdag was en we 's avonds 10 km moesten fietsen om thuis te komen in het zomerhuisje waar we tijdelijk konden wonen. Er viel natte sneeuw en voor het eerst hoorde ik bewust het roepen van uilen.
Dat mensen daar in vroeger tijden bang voor waren! Ik kan me dat bijna niet voorstellen, het is zo'n prachtig oergeluid. Voor mij hoort het bij het sterke gevoel een onderdeel te zijn van de natuur. Klinkt zweverig misschien, maar ik ben behoorlijk aards, hoor. Een echte stier.

Gisteren had ik het even over een mogelijke meteorietinslag. Toen dacht ik weer aan maandagavond. Na de sneeuwval was het heel helder geworden, de maan scheen en Orion was heel duidelijk te zien. Voor het naar bed gaan, liep ik nog even naar buiten. Het vroor om 24.00 uur acht graden. Een flits aan de hemel, een meteoriet. Ik zie er zelden één. Behalve in de eerste helft van augustus. We lagen dan vaak in Frankrijk tegen een duin aan om te kijken. Nu schoot hij even uit zuidoostelijke richting door de dampkring. Mooi. Goed geslapen.

16 december
Bij het opruimen van een kast in de zijkamer kom ik bij een stapel agenda's, van 1992 tot en met 2009. Natuurlijk kijk ik een paar van de oudste door en lees over aard- en hemelverschijnselen.
Zoals op maandag 13 april 1992:
'3 uur 22  AARDBEVING!
We schrikken wakker, liggen in bed te schudden, het huis kraakt in al zijn voegen, we horen een sterk gerommel. M'n eerste gedachte: dit is een aardbeving, de tweede: een meteorietinslag. Het duurt 10 seconden. We gaan buiten kijken, toch onweer misschien?, maar er is niets bijzonders te zien. Een bosuil schreeuwt hard achter de schoppe.
Later horen we op de radio dat het epicentrum bij Roermond lag, kracht 5,8 op de schaal van Richter, veel schade aan gebouwen, licht gewonden.'
'k Was het bijna vergeten. 
Even een zijsprong naar 'vergeten'. Onlangs las ik, dat als je vaak kijkt naar een foto van iemand die overleden is, het levende beeld dat je van die persoon in gedachten hebt erdoor vervaagt. Je hebt dus geen foto's nodig om je mensen te herinneren. Evolutionair gezien logisch, anderhalve eeuw is op de geschiedenis van de mensheid gezien heel kort. Verhalen of beschrijvingen die we horen of lezen zijn kennelijk al veel langer nuttig gebleken voor het overleven. Vandaar dat agenda's ook handig zijn om te onthouden wat geweest is, al zijn ze bedoeld om te noteren wat in de toekomst ligt. Klopt deze redenering?  


15 december
Ons huis ligt weggedoken achter de opgedikte weg en onder een dikke laag nieuwe sneeuw. Herfst 2010.

Vandaag ben ik bij de leesgroep aan de beurt met het woensdaggedicht. Ik zocht in oude Meulenhoffs Dagkalenders van de Poëzie op de datum 15 december naar iets geschikts. In die van 2009 vond ik dit vreemde en boeiende gedicht.

            Werkelijkheid

Toen de lucht op was verdwenen de dingen.
De meubels stonden gedacht, louter schimmen
van ambacht en hout. Ik hield een pen in de hand,
maar kon mij het doel niet herinneren.
Er scheen geen licht, maar dat lag aan de lamp.

Of omgekeerd. Alle verklaring was opgebrand.
De boekenkast vol, maar zonder gewicht.
Zodra ik er mij op beriep, vielen de letters
als zand van de bladen. De spiegel keek wit
van schrik naar de kamer, die barstte,

scherven van een onleesbaar gedicht.
Zo geschiedde in alle kamers waarin ik
was opgesloten, in theorie. Elke deur
vastgezogen door niets, het luchtledige.
Alsof niet achter de deur de materie

met duizend handen de werkelijkheid schiep.

Charles Ducal, uit: Naar de aarde,  Atlas, Amsterdam/Antwerpen, 1998

14 december
Sneeuw. Na de tekenles ging ik nog 'even' bij Stien langs, maar we genoten allebei zo van de hervonden vriendschap dat het zo twee uur later was. Het schooljaar 48/49 zat ik bij haar in de eerste klas van de Mulo, het jaar erna ging ik naar een andere school. In '71 kwam ik weer in Winterswijk wonen en spraken we elkaar wel eens toevallig ergens. Sinds een paar maanden hebben we intensiever contact en het gaat heel goed.
Na die twee uur was het donker geworden en onder de straatlantaarns waren alleen witte bulten te zien waar waarschijnlijk ook mijn auto bij was. Het was droge poedersneeuw en het meeste woei weg toen ik begon te rijden.
Later thuis maakte ik met het buitenlicht aan een paar foto's en vanmorgen na het vegen ook weer. Er is ongeveer 10 cm gevallen, in de luwte minder en aan de windkant wel 20 cm of meer.
     

13 december
Jan Engelbertus werd op 13 december 1902 geboren. Het was op een heel koude zaterdag, de maximum temperatuur kwam niet boven nul en 's nachts had het tien graden gevroren. Gelukkig was het stralend weer, met een heel zachte wind uit het zuiden. Er zat ander weer in de lucht, twee dagen later regende het en bleef het zes dagen regenen.
Zijn moeder lag in de bedstee in de opkamer en zijn zusje van bijna drie jaar was die dag bij een buurvrouw of tante. De binnenpomp in het achterhuis zal het wel gedaan hebben, maar kon de put achter het huis bevriezen? Geen idee. 
Waar was zijn vader? De zaterdag was een normale werkdag en er werd dus gewoon gewerkt op de fabriek. Of hij voor de geboorte vrij kreeg, is een grote vraag.
Op diezelfde dag werd Mr. Pieter Jelles Troelstra voorzitter van de SDAP-fractie in de Tweede Kamer. Hij bleef het tot 1913. De tijden veranderden.
Jan Engelbertus was mijn vader. Zijn vrienden noemden hem KoefJan. Waarom is wel duidelijk. Hij werd 75 jaar.

Zondag 12 december
Het was fijn om met z'n allen weer eens 'moos met ribbekes en worst' te eten, het echte wintereten. Met rode wijn erbij, dat dan wel natuurlijk.
Veel gepraat en gelukkig ook veel gelachen. Het is altijd ontspannen omdat iedereen met iedereen op kan schieten, hoewel deze mensen allevier totaal verschillend zijn. Daar ben ik heel dankbaar voor.
 
De eekhoorns worden met de dag brutaler. Deze wilde naar binnen. Eerst klom hij tegen de spijlen van het grote raam op, met veel nagelgekras en gebalanceer op smalle randjes, daarna ging hij naar het zijraam dat een vensterbank heeft en bleef gewoon zitten kijken toen ik de foto maakte! Aan de sporen in de sneeuw te zien was hij daar al vaker geweest, of de andere, dat kan natuurlijk ook. Ik ken de eekhoorns wel uit elkaar, maar hun sporen niet. Van mezelf hoef ik dat ook niet te leren. Een hele opluchting.

11 december
Ze noteerde het in haar dagboek: op 26 juli 2010 plukte en raapte ze in eigen tuin een grote mand met pruimen, ontpitte en schilde ze en kookte er 6 grote potten jam van. Die netjes van een etiket voorziene potten op de kelderplank gaven haar 'enige bevrediging, misschien wel meer dan een halve dag ploeteren op de ziel.'
Mooi vind ik dat. 'Ploeteren op de ziel' vergelijken met het ploeteren op pruimenjam, al is daar het gevecht met wespen bij. 
De schrijfster is Joke Hermsen en het dagboek, dat loopt van 4 juli tot 29 augustus, is geen gewoon dagboek, maar een verslag van het zoeken naar de  'ziel'. Ze schrijft altijd al dagboeken, maar dit is anders, omdat ze weet dat het als essay zal verschijnen in de maand van de  spiritualiteit. In 69 pagina's komen meer dan 20 filosofen, dichters, denkers en schrijvers aan bod, die zich vragen hebben gesteld en een antwoord probeerden te vinden op de vraag wat 'de ziel' is. 
In het laatste hoofdstuk vraagt ze zich af of ze nou weet wat 'ziel' is. 'De mens ervaart iets wat hij niet kan waarnemen noch benoemen of beredeneren, maar dat hem wel degelijk beinvloedt en motiveert. Hij voelt dit surplus als iets duisters en onoverkomelijks, maar ook als iets waaraan hij wel moet gehoorzamen wil hij degene worden die hij is.'
Ik heb nog veel geploeter voor de boeg voor ik erachter ben of ik dat wel wíl, worden wie ik ben, want dat zou wel eens vies kunnen tegenvallen. En áls ik het wil -worden wie ik ben-  dan begint het echt grote ploeteren pas goed. Vrees ik.  
Toch vind ik het een boeiend boekje en ik kan het iedereen aanbevelen.

Joke J. Hermsen, Windstilte van de ziel. Uitg.  De Arbeiderspers i.s.m. Uitg. Ten Have. 2,50.

10 december
Onze radio en cdspeler zijn 16 jaar oud en beginnen kuren te vertonen. Bovendien nemen ze samen meer dan 1 plank in de boekenkast in beslag. De platenspeler neemt ook nog eens flink wat ruimte in en is bovendien al wel 10 jaar halflam. Tijd voor iets nieuws. De nieuwe radio met cdspeler doet het geweldig, de cd's klinken als nieuw én hij is klein. Helemaal blij. Dat zijn ze bij de kringloopwinkel ook.

Naar eekhoorns kijken blijft leuk. Deze twee vechten als katten om de heerschappij over de notenmand. Er is genoeg voor drie eekhoorns, maar daar gaat het niet om. 'Alles het miene!' zoals de boer in Lievelde zei, toen Jachman in de jaren zestig een stukje bos wilde huren om een caravan neer te zetten. Wat  dan ook niet doorging.
 

9 december
Ik heb onderzocht of het kan wat Jachman vertelde, nl dat hij als jongen met een vriendje tegen de watertoren opgeklommen was.
Ja, dat kan inderdaad. Als je jong, sterk en lenig bent en ook nog knettergek. 
De toren bestaat uit 6 vlakken en waar twee vlakken elkaar raken steken de stenen uit, om en om. Zo kun je naar boven klimmen. Het onderste brede stuk is een meter of vier hoog, daarboven is de toren smaller. Nu is er een woonhuis in met grote ramen, maar toen waren die er niet. De jongens zullen ook echt niet aan de straatkant naar boven geklommen zijn.
Ik weet niet hoe hoog ze zijn gekomen, maar uit het verhaal begreep ik dat het héél hoog was geweest, misschien wel tot aan de uitstekende rand. Al was het maar 10 meter, dan is het nog een behoorlijk waagstuk. Nou ja, ze hebben het overleefd. 
     

8 december
Toen ik dat stukje over hoogtevrees geschreven had gisteren, schoot me een verhaal van Jachman te binnen. Daar moet ik echter eerst vandaag of morgen ter plaatse onderzoek naar doen. Als ik in de buurt van de Watertoren ben, zal ik controleren of het verhaal kan kloppen. Feit is, dat Jachman nooit last van hoogtevrees gehad heeft (zolang hij nog lenig was). Foto's van hem, staand op enge hoge bergranden boven een afgrond, naar boven klimmend in een diepe rotsspleet met zijn voeten tegen de ene rotskant en zijn rug tegen de andere kant, op de 4e verdieping van een hotel op het balkonhek zittend met zijn voeten ook bovenop het hek, bewijzen dat. Die foto bespaar ik je, een pyjama uit 1952 is niet echt indrukwekkend.
  Jachman was destijds bij de Amerikaanse luchtmacht in Giebelstadt in opleiding.

Ik durfde nauwelijks te kijken als hij zich boven een steile bergwand weer eens vooroverboog om te kijken of die richel een paar meter lager niet nog spannender was om op te staan.  Ik durfde helemaal nooit meer te waarschuwen na die keer dat ik hem met mijn angstkreet zo liet schrikken, dat hij bijna naar beneden schoot.

7 december
Het gordijn in de hal wil niet dicht, het klemt of haakt. We hebben voor dergelijke hoge problemen met gordijnen een lange stok met een haakje. Stevig op de grond staand manoeuvreer ik met dat ding, zonder resultaat. De grote trap erbij halen is de enige oplossing. Aangezien we daar een 160 jr oude steentjesvloer hebben liggen, is het moeilijk om een vlakke plek te vinden. Het lukt toch en zonder al te veel gewiebel bevrijd ik het haakje uit de ketting van de glasplaat die voor het raam hangt maar al jaren geen plantjes meer draagt. Morgen gaat ie eraan! Het gordijn is dicht. Gevallen wou ik zeggen, maar dat zou ook letterlijk genomen kunnen worden dus dat zeg ik niet.
Ik heb niet zo'n hoogtevrees als m'n vader had, en toch, als ik op een ladder of trap klim, moet ik aan zijn hoogtevrees denken.  Toen hij een jaar of 15 was wilde een stel jongens via de ladders in de toren van de Grote Kerk naar de trans klimmen en buiten rond de spits lopen. Destijds had die trans nog geen hek, de spits liep van onderen schuin uit en de loopruimte was smal en glad. Mijn vader was doodsbang, maar wilde zich niet laten kennen en deed mee. Hij kwam uit het deurtje naar buiten, durfde niet rechtop te lopen en schuifelde zijwaarts met zijn rug tegen de spits daaromheen, zijn ogen stijf dicht tot hij weer bij het deurtje was.

Hoogtevrees, je doet er niets tegen, denk ik. Ik ben nog nooit die ladders opgeklommen, hoewel hordes toeristen het doen.

6 december
Er is gisternacht nog eens 9 cm sneeuw bijgevallen en er lag dus een aardig dik pak sneeuw in de wei. Helemaal achteraan in al dat wit schuift een donker stipje vooruit. Door de kijker zie ik een groene specht, die al een weg van een meter lang door de sneeuw schoongehakt heeft om in de weer zachte bodem naar warm voer te kunnen zoeken. Een doorzetter.
    

Later loop ik naar die plek toe en zie dat die specht twee gaten heeft gemaakt in de grond, één kleine van 10 cm diep en 20 cm in doorsnee, en twee meter verder een grote van zeker 15 cm diep en met een doorsnee van een halve meter. Een grote cirkel weggesmeten zand ligt er omheen.    
Het raadsel van de omgewoelde wei bij de dennen is nu waarschijnlijk opgelost. Geen konijnen, geen dassen, maar groene spechten. 

Zondag 5 december
Op 5 april 1986 waren we vanuit Demre in een gehuurde vissersboot over de ondergelopen stad uit de vóór-Lykische tijd gevaren, dus al van voor 400jr voor Christus.
Ja, ik heb vanmorgen het reisverslag teruggevonden! Ben helemaal blij! De gedachte was: Sinterklaasavond, pakjes, mira, mirapakjes, pakdoos. Gekeken in de kast met rare pakjes, ja! in een bruin pakpapier zat het verslag in een doos, klaar om uitgeprint te worden. Dat zal ik tussendoor gaan doen, dag voor dag. Hier alvast een klein stukje dan:
'Om half 7 waren we weer bij de auto. Terugvarend was het wat koeler geweest, maar nu was het weer zalig warm. Vervolgens naar Myra. Eerst de Lykische graven bekeken hoog in de rotsen. Door tuinen vol geurende sinaasappelbomen en kassen vol aubergines en tomaten gelopen. Opgravingen bekeken, en toen was het bijna donker. We bekeken het graf van St. Nicolaas in zijn eigen basiliek bij het licht van een aansteker. Zijn gebeente is geroofd en ligt in Bari (Italië). Een paar botjes hebben de rovers laten liggen en die bevinden zich in het museum van Antalya.'

4 december
Twee eekhoorns zijn nog niet in winterslaap. Deze kijkt speurend rond of dat mens dat steeds bij de mand met noten komt niet in de buurt is. De ander zit in een stil hoekje een noot op te eten. Het vervolg kon ik niet zo snel vastleggen: onraad, een andere eekhoorn bij de mand! even gaan kijken. Hij liet de halflege dop liggen, een ekster kon die net behappen en ging ermee vandoor.
 
De temperatuur schiet omhoog. Vanmorgen toen ik boodschappen deed, was het -6ºC en scheen de zon, nu om half drie sneeuwt het bij -0,3.
Onverwacht kwamen de kinderen langs en lustten wel een boterhammetje. Niet te veel, want Ton had lekkers meegebracht voor bij de chocolademelk, echte Bossche Bollen! Heerlijk, maar het waren toch grote! De eerste en enige BB die ik hiervoor ooit gegeten heb, was tijdens een schoolreisje naar een klokkengieterij in Asten.
Ik geniet van zo'n onverwacht bezoek.

3 december
Mijn zus kwam gisteren door de sneeuw hierheen. Ze had zich geërgerd aan de angstige 40 km-rijders op de goed berijdbare wegen, waar je op die manier niet opschoot. Zij houdt van flink doorrijden. Ze is ook nog maar 80, en dan heb je dat. Gaat nog wel over.

Eergisteren. Ik had een speciale kabel voor de computer nodig. De computerwinkels in het dorp hadden die niet, konden hem ook niet bestellen, zeiden ze, hoewel ik naam en type noemde. Goed dan bestel ik hem op internet, zei ik. Schouderophalen.
Om 10 voor twee gaf ik de bestelling door, betaalde gelijk, kreeg om 2 uur per mail de orderbevestiging en om 20.15 uur een mail dat de kabel verstuurd was en binnen 1 à 2 werkdagen bezorgd zou worden. Het sneeuwde gisteren de hele morgen, maar 's middags om 2 uur werd het pakje aan huis afgeleverd, pakbon erin, alles in orde. Precies 24 uur na de bestelling. Klasse.
Als ik nu alles nog aan de praat krijg, is het helemaal geweldig. De reviews op internet zijn niet zo best. 

2 december
Ik was bij m'n vertrouwde boekwinkel, ja die, waar ik een paar jaar geleden zo'n smak maakte dat ik naar het ziekenhuis gebracht moest worden. Het heugt ze nog. Tijdens het inpakken van mijn aankoop Windows 7 voor Dummies, 'Is het een cadeautje?' en mijn antwoord 'Nee, 't is voor deze dummie' vertelde de verkoopster lachend dat de vorige koper van dat boek bij de kassa was gekomen met 'Eindelijk gevonden! Windows 7 voor Dommies!'

In de krant stond vorige week een artikel over Het Gilde, met de aankondiging van een serie bijeenkomsten waar dialect gelezen wordt. Telefoonnummer en adres erbij voor inlichtingen. Gebeld. De meneer aan de telefoon wist er niks van. De andere aanwezige ook niet. Dat vond ik maar raar na het stuk in de krant, en dat zei ik ook. Toen riep de tweede dat Appie Wamelink dat allemaal regelde. Als ik mijn telefoonnummer gaf dan zou die me bellen.
Ik wilde Appie toch al bellen voor iets anders en zei dat ik wel even zou bellen. Dat deed ik gelijk, maar hij was het niet, de bedoelde man was een naamgenoot. Ik belde Het Gilde weer en vroeg naar het nummer van de naamgenoot. Dat mochten ze niet geven. En met stemverheffing: 'Dat zei ik u toch al! Hìj zal bellen!'
Koest, Leidje, àf!
Ik was zo verontwaardigd dat, toen hij me om mijn nummer vroeg, ik er wel een halve minuut niet op kon komen. Blackout. Pijnlijk.
De Appie die me later belde was heel aardig. Ik was de eerste die op het artikel in de krant reageerde. Het loopt nog niet storm.

1 december
Achter bij het pad tussen de dennen is het feest geweest vannacht. Nu zijn er overal mooie sporen te zien in de sneeuw. Op deze plek zag ik naast en over elkaar heen sporen van konijnen, 1 haas ( ik kon zijn spoor volgen ernaartoe), muizen en vogels. Verderop, bij de beek en in de wei waren de sporen van een ree en een marterachtige te zien. Bij de beek kon je zien dat de ree daar overgestoken was, want aan onze kant was hij/zij uitgegleden bij het omhoogklimmen. Dichter bij huis en de notenmand waren sporen van eekhoorns, die duidelijk nog niet winterslapen dus, van kat en veel vogels.

Het voederhuisje van tante Marie heb ik maar weer eens neergezet, al is het een onhandig ding. Een restje voer van vorig jaar vond ik nog, straks toch maar een voorraad vetbollen halen.
Bij Marieke en Ton was de eerste bezoeker in het nieuwe vogelhuisje 
het aanloopkatje Katja. Groot gelijk, meid!