Zondag 1 november
Vandaag zal ik proberen het laatste stuk oerwoud om de zitkuil weg te snoeien. Nu de zon zo laag staat ( niet dat hij schijnt vandaag) zitten we snel in de schaduw van de veel te hoog geworden klimrozen, die overwoekerd worden door bramen, hop en meterhoge brandnetels.
Je kunt al wel weer het gemetselde muurtje zien, dat het fundament was van het kippenhok dat hier eerst stond.
We wilden dit jaar eigenlijk die hele zitkuil weghalen, we zaten er bijna niet meer sinds we de windschermen bij huis hadden gekregen. Gelukkig is er niks van gekomen, want deze herfst hebben we heel vaak heerlijk beschut in de zon gezeten, als het terras al in de diepe schaduw van de grensbeuk lag.


2 november
We kunnen het bijna niet geloven maar de telefoon werkt weer 2 richtingen uit. Met drie busjes en 4 monteurs hebben ze het voor elkaar gekregen. Nog wel niet helemaal, want behalve de nu gerepareerde kabelbreuk in de berm voor langs ons bosje zit er ook nog een in de zandweg bij de slootkant. Er zijn al verschillende keren auto's in die sloot gereden, zelfs al een keer onze burgemeester, waardoor de kant flink beschadigd raakte en de telefoonkabel waarschijnlijk ook.
Wij hebben nu een nieuwe aansluiting die 'brandschoon' is en waarvoor onze voortuin niet eens op de schop hoefde!
Wie er last heeft van die andere breuk? Geen idee.

3 november
Prachtig weer voor bladeren harken. Gisteren 8 kruiwagens, vanmorgen 7, maar nu waren ze wel veel voller, omdat ik een oud laken in de kruiwagen legde en de slippen over de bladeren instopte. Zo konden de vrachten veel groter worden zonder dat alles onderweg er weer afviel.  De plek onder de notenbomen en de beide inritten zien er weer zomers uit.
 

4 november
Wat zijn de maatjes toch verrukkelijk dit jaar! Al om 9 uur vanmorgen stond de grote liefhebber met hooggeheven mond  -de ogen gesloten-  te zuigen aan een erboven gehouden haring.  Zo vond hij hem het lekkerst, zei hij, als je alleen nog maar een kop sterke koffie gehad had 's ochtends vroeg. Met een bijna teder gebaar aaide hij zijn kin schoon. Zaterdag verder, op de grote markt. Dan is de visboer er weer. 
Wij eten ze al maanden 1x per week. We probeerden tussendoor paling en makreel bij de boterham, maar die haalden het niet bij de haring op roggebrood.

Zondag 8 november.
Het huis lijkt leeg na vier dagen de jongste dochter geherbergd te hebben. Het weer was perfect om in de tuin te werken, want het regende voornamelijk 's nachts.
Er is gesnoeid, gezaagd, geharkt en geveegd, de uitrit is weer op originele breedte, en bij de vijver zijn berg, waterval en trap weer vrij van alle woekerplanten. Een prachtig gezicht! 
    Dit ging er o.a. aan vooraf:

        

9 november
In de mist die gisteren aan het eind van de middag vanuit de lucht naar beneden zakte, klonken de harde kreten en het roepen van kraanvogels. Ze vlogen heel laag maar waren niet te zien.
Twintig jaar geleden de Val van de Muur. De euforie. Wolfgang hakte deze stukken beschilderd beton uit de muur.
 

10 november
Als groene marsmannetjes kropen er 10 mannen met groene hesjes uit een bus die in het bos geparkeerd stond. Ze hadden tot mijn verbazing allemaal op één na een blauwe vuilniszak en een knijper bij zich en zwermden uit over de bermen langs het fietspad en de weg. Het was een onwerkelijk gezicht.
Toen ze langs ons huis kwamen, schoot ik de zakloze aan. Het was een manier om mensen die nauwelijks in een gewone baan te plaatsen waren toch te laten werken aan de oplossing van een probleem in een sociaal wenselijk project. Ze brachten nu in kaart waar veel rotzooi lag en dat gingen ze dan maandelijks opruimen. Geweldig!
Alleen lag in de bermen nauwelijk iets, omdat de buurman rechts en die van links plus wijzelf en de mevrouw met de meisjes, alles opgeruimd hadden de laatste weken. Dat vertelde ik hem, maar hij had er weinig belangstelling voor.  Ik vrees dat onze bermen niet op de lijst van maandelijks schoon te maken bermen komen te staan.

O, ja, de mevrouw met de meisjes: Vorige week een gegil en gekrijs dat al verweg op de zandweg begon en steeds dichterbij kwam. Ik ging toch eens poolshoogte nemen - ja, er is hier altijd wat te doen;-)
Twee meisjes van een jaar of 10 kropen gillend van spanning in de droge diepe sloot langs de weg en visten er rotzooi uit die wandelaars en bikers erin gegooid hadden. Hun moeder liep mee over de weg met een vuilniszak en verzamelde lege flesjes van gezondheidsdrankjes, hondepoepzakjes,  enz.   Heel goed!

11 november
HCC was meer dan twee dagen aan het verhuizen en vandaag begon de server met horten en stoten weer te werken, braakte in tweevoud de verdwenen mails uit van 23 oktober en later, maar nu lijkt alles weer gewoon.

Verse eitjes gehaald bij Jo. Zij heeft bij haar inrit echt een bergrug blad liggen. De gemeente haalt het op en dan heeft ze ruimte voor nog zo'n berg, het blad is nog lang niet van de bomen. 
  
Samen met Jachman de laatste appelmoes gemaakt van onze eigen appels. De oogst haalde het niet bij die van vorig jaar. Voordeel: de hal staat niet vol kistjes.
Wel zonder hulp 9 muizen gevangen in 9 dagen, en niet met Nutella, zoals aanbevolen, maar gewoon met spek. Zes muizen in dezelfde val met maar 1 blokje spek. Is nog niet zoveel als mijn record, nakijken hoeveel dat er waren.

Jan en Jan kwamen even buurten. Zij voelt zich al helemaal thuis in de buurt, is bij de toneelvereniging en speelt een rol in het dialect. Drents en Brummens is toch anders dan Wenters. De tongval heeft ze er echter wel voor.  

13 november
Zou je dat nu wel doen, trouwen op vrijdag de dertiende? Geen probleem, juist leuk, vond dochter. Na 28 jaren met vaak zware, vaak mooie tijden, denken ze beiden, net als wij, met plezier aan die vrijdag terug.
Gisteren met zus de wandeling langs 't Hilgelo en door 't Bonnink gemaakt. Het was schitterend, ondanks het geplokker van de zandzuiger.  De idioot grote paddestoelen stonden er nog. Zonder n, ik verdom het.


14 november.
De paddestoelen van de foto zijn vandaag omgestormd.
Het blad is praktisch helemaal van de beuk gewaaid tijdens een korte stormbui vanmiddag.
Vanmorgen ben ik nog met de grasmaaier plus bak over de inrit gegaan om blad te verzamelen, een prima manier, veel minder vermoeiend dan harken en oprapen. De terrassen doe ik met een heel lichte plastic hark. Gaat ook veel makkelijker dan vegen. Niet elk blaadje gaat mee, maar wel 95%, voor mij is dat genoeg, er waait toch weer nieuw blad in.
Vanuit de keuken zie ik voor het eerst vliegenzwammen staan in het bos aan de overkant van de beek. Te gek!

Als ik met Marieke langs het Hilgelo wandel, komen ons daar drie middelbare Polen tegemoet. Ze wonen al wel een jaar op de camping, werken hier ergens. Na een rondje bos, komen we ze weer tegen, ze lopen met hun ziel onder de arm. 'Kon je die zien?' vraagt Jachman als ik dat vertel. 

Zondag 15 november
Van Marieke kreeg ik M.Vasalis, De oude kustlijn. Omdat ik deze week aan de beurt ben voor het woensdaggedicht, zoek ik daarin naar iets wat me aanspreekt. Moeilijk. Veel.
Zelf kocht ik Ingrid Jonker, Ik herhaal je. Op de radio hoorde ik een paar weken geleden van de cd Hierdie reis, Herfsoggend, op muziek gezet door Frans Ehlhart en gezongen door Charlotte Margiono. Ik aarzel nog, wordt het Vasalis of Jonker.

Na de storm liggen er weer opnieuw bomen over de beek, de wortels onderspoeld door sterke stroming. Er zijn zowaar echte draaikolkjes te zien. Natuurmonumenten laat de bomen liggen, ze ruimen alleen echt schadelijke opstoppingen op, grote stukken schuimplastic bv, oude autobanden of 'n pak reclamefolders, " 'k Ga toch zeker met die regen niet verder langs al die boeren!"

  

16 november
Stip. Zo heet de poes die hier al wel een jaar rondstruint, maar op De Rikker woont. Het is de poes waarvan we dachten dat ze alleen maar Turks verstaat. Ze liet zich nooit aanhalen. Misschien kwam dat ook wel een beetje omdat we haar eerst weggejaagd hebben, vanwege de vogeltjes. Sinds vorige week weten we dat ze ook Nederlands en Troeteltaal verstaat. Haar baas vertelde ooit dat ze Stip heette, om haar zwarte staart met witte punt.
Toen dochter hier buiten aan het werk was, kwam Stip er gezellig bij, door deze was ze nog nooit weggebonjourd.
Ze wilde nu ook wel bij mij, nu was het kennelijk veilig. Er werden een paar foto's gemaakt, maar op niet één ervan staat de staartpunt! Ze houdt hem onder/naast zich of hij hangt buiten de foto.
 
17 november
Een van de leukste hondensoorten om te zien vind ik de Drentse patrijshond. Als hij rondrent met wapperende oren en staart is het één en al leven en lol. Voor hem dan. Voor de fazanten die hij hier in de border opjaagt en achterna zit in de wei, voor de konijnen, reeën en de haas is het minder lol en minder leven.
Voor hondenbezitters is het moeilijk om de hond níet te laten rennen, dat begrijp ik best, maar voor de mensen die een tuin hebben met een paar dieren in het wild, zoals wij, of een wei met schapen zoals ChrisJan, is het heel vervelend.
Bijna alle mensen die van de nieuwbouw komen en naar het bos gaan, houden hun hond in de zandweg aan de lijn tot ze de grote weg over zijn, maar de dames van de Drentse patrijshond vertrouwen op het verstand van de hond en de aandacht van automobilisten. Ze hebben geen zichtbare riem bij zich en de hond luistert niet.
Ze wonen hier kennelijk nog maar pas, dus dat wordt binnenkort weer een nieuw moeilijk gesprek.

18 november
Het moeilijke gesprek was in een paar seconden voorbij. Het ging zo:
Ik ben aan het bladeren maaien en zie de dames en de hond de zandweg in komen lopen. Hond rent vooruit de wei in. Ik jaag hem terug en loop gelijk mee naar de weg. Dames zien niks en lopen in gezwinde pas voorbij de ingang. Ik kan nog roepen dat ik de hond wegstuur, omdat hij achter de fazanten aanjaagt. Stevig doorlopend roept één van de dames zonder om te kijken dat ze de hond zal aanlijnen in het vervolg. En dat was het.
 'k Ben benieuwd.
  Als ik door de wei terugloop zie ik deze margriet, een beetje gehavend, een beetje kort lontje eh ....steeltje.

20 november
De zon komt al bijna op achter de stam van de eik, nog een paar weken en dan rechts ervan en na nog weer een paar weken gaat hij, als het goed is, duidelijk naar links. En dan is het zó al weer lente! Vandaag wordt het 16ºC!
We gaan buiten werken natuurlijk. Er ligt een hele zooi snoeihout dat netjes als een wal opgestapeld gaat worden. Jachman heeft de dode berk omgezaagd en een deel ervan tot brandhout verzaagd. Dat brengen we met de auto naar de opslag achter de zitkuil. Ik verbaas me er altijd over hoe groot een klein boompje lijkt als het plat op de grond ligt.


21 november
Al een paar weken zijn er heel weinig merels. Die van hier zitten in België en die van Denemarken zijn nog niet gearriveerd. Op één na, een mannetje, blijver of verkenner, dat zich meester heeft gemaakt van DE APPEL. Overdag tenminste, 's nachts zijn er muizen die van de rand van de grote doorgesneden goudrenet een kartelrandje gemaakt hebben. Schilletjes lusten ze niet, de verwende schepsels, ze snoepen alleen van het vruchtvlees. Maar nu is hij zo goed als op. Vier dagen lol gehad, zij buiten en wij binnen, van een weggegooide rotte appel.

Het is echt een gouden dag vandaag. Om half 7 regende het zachtjes, een uur later was het droog, om half 9 kwam er tekening in de lucht en een uur later scheen de zon aan een steeds blauwer wordende hemel. Om half 11 zaten we buiten in de zon aan de chocolademelk. We aten buiten brood met Marieke, dronken buiten thee, wandelden langs de beek met Isa, een geschenk gewoon....
ongewoon. 
  
Als je nou denkt, 'ja ik ben een beetje gek, ga toch niet de tuinstoelen voor de dag halen in november, wat een gedoe allemaal' dan mis je toch wel een heel bijzondere ervaring!

23 november
Gisteren met mijn zus een rondje Jachthuisbos gelopen, zondagmiddag en we hebben geen mens gezien. Genoten van de kronkelende beek die we steeds weer zagen. Hij is daar veel smaller dan in het Bonnink en loopt diep tussen steile oevers. Ik zal toch eens foto's daarvan maken!
Een dik pak bladeren bedekte de oude bestrating van brokken steen die er nog ligt vanuit de oorlog. Thuis praatten we na en Jachman wist precies waar die stenen vandaan kwamen en waar ze voor dienden.
De huizen aan het achterste stuk van de Morgenzonweg waren in 1944 bij bombardementen zwaar beschadigd. Doel was het spoorwegkruispunt aan het eind van de weg. De duitsers gebruikten dat puin om paden in het bos te verharden, want ze legden daar een benzinedepot aan en vrachtwagens met 'jerrycans' moesten niet wegzakken natuurlijk.  Dit gebeurde allemaal na D-day. Overal ver achter het front werden die benzinevoorraden aangelegd.
Jachman weet dit zo goed omdat hij als 14-jarige met een witte vlag hier op de brug moest staan luisteren en naar de lucht kijken. Jachtbommenwerpers van de geallieerden schoten alles wat bewoog van de weg af. Voor op de motorkap van de duitse vrachtwagens die uit het bos kwamen, zat wel een waarschuwer, maar die hoorde door het lawaai van de motor geen jabo aankomen.
Jachman en andere 13-en 14jarigen werden ingehuurd om te luisteren en te kijken, te zwaaien met de witte vlag als het niet veilig was. Er was een schema en ze moesten op een lijst aftekenen dat ze gewerkt hadden. Op het gemeentehuis kregen ze aan het eind van de week het loon uitbetaald. Jachman had al snel door dat er niet gecontroleerd werd of je geweest was en tekende een paar keer de lijst af, kreeg uitbetaald zonder iets gedaan te hebben. Hij is maar kort met zijn vlag in de weer geweest, van november tot vlak voor kerstmis, want toen verhuisden ze naar het veiliger Lichtenvoorde.

24 november
Eindelijk staat er weer eens behoorlijk wat water in de beken. Hier nog eens een foto van de samenvloeiing van Ratumsebeek en Willinkbeek, de kalkbeek. Er is nog meer regen voorspeld!
  Aan de rand van het bos bij het bouwland ligt een enorm pak reclamefolders, datum 11 augustus. Een eind verder ligt nog een pak, de datum daarvan zoeken we maar niet op. Ook in het Bonnink zagen we meer dan eens zo'n pak liggen. Daar word je niet vrolijk van. Toch maar weer een melding sturen naar de milieudienst van de gemeente.
 

25 november
Leuke gesprekken op de markt. Janny van de maandagclub durfde van de week tijdens de stormbuien niet met haar grote schilderij op de fiets. Haar man kon haar die dag niet wegbrengen. Ze wilde niet iemand anders bellen om haar op te halen! Dat gaat wel erg ver, we kennen elkaar al 10 jaar. Ik haalde wel een nieuweling op die op de route woont en ik had Janny ook zo mee kunnen nemen. Ze zal nooit meer zo bescheiden zijn, beloofde ze. 

Teruglopend zag ik een man met een karretje en een grote platte schop bladeren bij elkaar schrapen. Het waaide behoorlijk en het opruimen ging nogal moeizaam. Ik maakte een opmerking over een veegmachine en dat bracht een spraakwaterval op gang, het werd een gesprek van een kwartier. De gemeentepolitiek van Winterswijk en omliggende gemeenten werd doorgenomen, evenals de a.s. vergadering van de corsoclub en de hobby's van zijn vrouw, zijn moeite met foto's versturen via e-mail, en nog een paar kleinigheden. Prachtig.

Een eind verder zag ik tot m'n schrik een van mijn bazen uit de tijd dat ik bijbaantjes had, aankomen. Ik gaf toen aan zijn instituut Duits aan een groepje mensen dat door hun baas gestuurd was en dat terecht zelf dacht zich prima te kunnen redden op de markt met groente verkopen aan Duitsers. De animo om woordjes te leren en op elkaar te oefenen was nihil. We kletsten toen onze lestijd maar uit. Iedereen tevreden.  Mijn baas was Benny. Vanmorgen zag ik Benny aankomen en ik vreesde dat hij weer de aandacht zou trekken.
 
Ja hoor, daar begon het al:  'Ha! Daar zie ik je weer eens! Mijn hart springt op als ik je zie!' En hij begon knoerhard:
'Zo heb ik ook eenmaal een prille avend mij aan de schoonheid van een schutsluis lavend, de machtige drang gevoeld van 's harten grond en het, willozer dan een maartse kater, woest uitgedaverd over 't doodstil water, extatisch als een Mexicaanse hond.'
Dat ken ik van hem, het is al jaren zijn lievelingsgedicht. Ik vroeg wat het declameren hem aan goodwill opleverde bij de dames. Nee, hij had nog geen succes gehad, maar hij ging door! Want eens.....

Dat kletsen is het leuke van laat naar de markt gaan. Dan zie je nog eens iemand. Meestal ga ik om half negen als de markt begint. Snel vis, kaas, groente, een bloemetje, of olijven bij de Turk en gauw weer naar huis.  
 

27 november
Veel buiten gewerkt de afgelopen dagen. redelijk goed weer.

Toen ik naar het dorp reed, kwam ik langs De Berkhof, het bejaardencentrum, waar onze tante Cor de laatste jaren van haar leven woonde in kamer 310. Het huis is ±1970 gebouwd, met per appartement een niet zo grote zitslaapkamer, een keukentje met o.a. kookplaat en koelkast, een badkamer met wastafel, douche en wc en nog een aparte bergruimte. Er is een deur naar een eigen balcon groot genoeg om met een paar mensen te zitten, een tuin aan drie kanten met een grote vijver, bankjes enz. Verder is er een grote eetzaal, een hobbyruimte, er is logeergelegenheid, de kapper en de pedicure komen er op vaste tijden,  ze woonde er vier jaar met veel plezier achter haar eigen voordeur.

Nu ligt het bijna tegen de grond, gesloopt, na jaren leegstand. Toen ik er langskwam werd net kamer 310 met de grijper weggevaagd.
Motivatie: verouderd, niet meer van deze tijd, kamers niet geschikt voor 2 personen.

Tante Cor zou gezegd hebben 'Kapitaalvernietiging! '

28 november
Volgende maand ga ik weer het laatste bericht (sorry Joke, ik bedoel natuurlijk het nieuwste bericht) boven het voorgaande plaatsen. Waarom ik het nu zo onhandig doe, weet ik eigenlijk niet. Ik was er zo mooi af. Gemakzucht waarschijnlijk.
Vanmorgen op de markt echt de laatste bloembollen van dit jaar gekocht. De plek ervoor is met gezamenlijke inspanning voorbereid, de struiken verwijderd, de wortels uitgespit, dus als het morgen droog is, gaan ze de grond in. 120 narcissen voor €17, geen geld voor eindeloos veel voorpret. Of ze gaan bloeien wachten we hoopvol af.
Er was een mevrouw voor me die aan de bloemenman trots haar tuin liet zien, op foto's dan. Ik mocht meekijken en zag alleen maar witte bedden met grint en een grote hoge sierpot in het midden. Daar moesten hoge voorjaarsbloeiers in komen. Ik heb niet afgewacht wat ze uiteindelijk kocht, maar het zou me niet verbazen als het die stinkende keizerskronen zouden worden waar ze zo verlekkerd naar stond te kijken.

Gerard is vandaag begraven; op de dag dat hij 50 jaar getrouwd zou zijn met Annie. De huwelijkskaars van 50 jaar geleden werd in de kerk opnieuw aangestoken.

Zondag 29 november
Naast de Whemerbeek staat een appartementencomplex, De Koem, en in Groenlo bij de gracht staat ook zo'n complex met dezelfde naam. De Grote Van Dale geeft het woord niet, is het dialect? Internet geeft uitkomst. In het Limburgs betekent het kom, mok.  Onze Koem heeft wat met dat woord te maken, want een koem was een diepe plek met water waar leer gelooid kon worden.
In Ootmarsum zijn opgravingen gedaan bij de voormalige gracht. Er zijn langs de kant paalresten gevonden die waarschijnlijk de palen van een langs de oever lopende vlonder zijn geweest, waar de leerlooiers op stonden of knielden om de koeiehuiden te weken en te spoelen. Er zijn op die plek een stel hoorns van koeien gevonden. Een terrein daar in de buurt stond bekend als de Koem.  Hier 
Misschien is het woord niet uitgesproken als koem, maar met een lange ò dus kòòm. Hoe kom je daar nu achter?

30 november
Tekenles met beschuit met muisjes bij de thee. Een kersverse oma tracteerde en liet het mapje foto's van het mooiste meisje van 1 dag oud rondgaan.
Wat een verschil met de foto's uit de tijd dat ikzelf een baby was. Er zijn geen foto's van direct na de geboorte, de eerste zijn pas gemaakt toen ik twee maanden oud was, door tante Cor, die was de familiefotograaf, ze had een groot uitklaptoestel, verder had niemand er een. Als je de eerste baby was, werd je misschien zwart/wit vereeuwigd op het vachtje van de fotograaf, maar de anderen kwamen vaak niet verder dan familiekiekjes en veel mensen hadden toen helemaal geen toestel in de familie.  
Wat een verschil met nu. Misschien heeft de helft van de Nederlanders wel een digitale camera, maakt automatisch de mooiste kleurenfoto's en heeft het kleine toestelletje altijd in de jaszak paraat. 
  Rechtsonder is nog het haar van grote zus achter de kinderwagen te zien.