31 januari.   Gisteren was het vrijdag, visdag. Thuis aten we vroeger veel vis, haring in verschillende vormen, paling, schol, poon en soms tong. We waren niet katholiek, maar op vrijdag had de visboer verse vis, vandaar. We aten het omdat het lekker en gezond was, een welkome afwisseling van worst, gehakt en karbonade.
Bij Jachman thuis was het anders, vis was boete doen, vis was een schrale vervanging van op vrijdag verboden vleesproducten, je moest toch wàt eten bij de aardappels. Dan maar vis, in Gods naam.
Geen wonder dat Jachman geen liefhebber was van vis toen we trouwden. Ik was er dol op. Probleem, in Groenlo was geen visboer. Gelukkig kwam er na een paar jaar een 'zelfbedieningszaak', een plaatselijke grutter voelde de nieuwe tijd aankomen en begon in een jonge wijk. Hij verkocht vis. Eigenlijk geen vis, maar in blokjes geperst ondefinieerbaar vissig spul uit de diepvries, droog, smakeloos, de kinderen lustten het zelfs. Jachman at er uit pedagogisch gevoel een stukje van mee, maar nee, het smaakte naar niks. We verhuisden.

Hier in Winterswijk waren een paar viswinkels! Wat een keus. Langzamerhand begonnen we wilder te worden en kochten zelfs mosselen, die we in stad Luxemburg voor het eerst hadden gegeten en lekker vonden. De viswinkels legden het af tegen de supers. De marktkooplui sprongen in het gat en verkochten ook exotische vissen als rascasse voor de vissoep en dorade. We probeerden van alles uit. We, want Jachman lustte nu wel vis! Twee maal in de week zelfs.
Van Frankrijk kenden we al de verse sardines en die waren vaak ook hier te koop. Ik heb trouwens een heerlijk Frans recept voor dorade.

Dorade aux raisins voor 4 personen. Voorbereiding 20 minuten. Stoven: 30 minuten voor een grote van zeker 1200 gr, ik neem per persoon 1 kleine van 300 à 400 gr en die gaart in minder dan een kwartier.
Verder nodig:  100 gr rozijnen, (2 soeplepels gesnipperde gepelde amandelen, maar die laat ik meestal weg, je proeft ze bijna niet en is een hoop werk), 2 flinke uien, 1 dl creme fraiche ( de magere soort), 2 soeplepels azijn ( ik neem citroen) , 25 gr boter, peper en zout. Erbij schijfjes citroen.

1. Laat de vis door de visboer ontschubben en uitnemen. Laat de kop eraanzitten. Was de vis en droog hem met keukenpapier, laat geen bloed zitten, dat smaakt later bitter. Was de rozijnen en zet ze in een kommetje lauw water te weken. Maak de uien schoon en snipper ze. (Probeer de snippers amandel nog iets kleiner te maken in een kaasmolen bv. of een keukenmachine).

2. Verhit de boter in een grote stoofpan en stoof de uien rustig zo'n 5 minuten. Schenk de azijn of citroen erbij en laat verdampen. Beetje zout en peper erbij. Nu gaat de schone dorade in de pan bovenop de ui. Licht zouten. Laten stoven onder een deksel, voor een eenpersoonsvis zo'n 6/7 minuten per kant, 1x keren, en voor zo'n vierpersoons elke kant 15 minuten.

3. Als de dorade gaar is, til je hem of ze uit de pan en legt hem op een plat bord. Laat afkoelen, niet in de koelkast. Prak het achterblijfsel van de vispan door een zeef boven een schoon pannetje, druk goed uit, door een groentemolen met fijne stand draaien gaat beter,  maar geeft meer troep, vind ik. Giet de rozijnen af en doe ze bij in het pannetje met (de amandel en ) de creme fraiche. Verwarm en roer tot de saus dikker begint te worden. Haal het pannetje van het vuur en laat afkoelen.

4. Giet de saus over de vis of vissen. Leg partjes citroen erbij. Klaar. Met bruin brood en boter erbij, is ie excellent!!! Gewoon afgekoeld, niet uit de koelkast!

Je kunt hem natuurlijk ook warm eten, zo uit de pan, met alleen een eerste klas droog aardappeltje erbij, dat is ook heel lekker, maar niet zo lekker als koud. 
Smakelijk eten!

30 januari. We hebben nu bijna de 200 ZKV's gelezen van A.L.Snijders. Ze gaan over twee jaar, 2005/06 en we zijn al bij half november 06. Een schokkend bericht over de Cap Arcona. Een getuige van Jehova vertelt, dat hij één van de 350 overlevenden is van de 5000 Neuengamme gevangenen, die door de Engelsen gebombardeerd zijn op de Cap Arcona. Het is een bizar en barbaars verhaal dat ik op Wikipedia vind.

Ruim 7000  gevangenen uit kamp Neuengamme bij Hamburg worden door SS-ers op de vlucht voor het Rode leger in april 1945 op drie schepen geladen, met dus veel SS-ers. De schepen varen de Oostzee op, weg van Lübeck. Op 3 mei bombarderen de Engelsen de drie schepen, waarbij slechts 350 gevangenen gered worden, liever gezegd kans zien zichzelf te redden. Mensen die in zee ronddrijven worden beschoten vanaf schepen die de SS-ers komen redden. Gevangenen die weer aan land komen, na 3km zwemmen, worden door SS-patrouilles doodgeschoten.
(Op een Duitse site staat dat de mensen in zee vanuit Engelse vliegtuigen werden beschoten)

De Jehovagetuige vertelt dat hij in een vlet kon klimmen en dat er tegelijk nog iemand inklom. Ook een gevangene. Die was gemakkelijk te herkennen aan de kale kop.
Makkelijke schietschijf dus.

De Zweedse regering heeft van te voren de Britse regering gewaarschuwd dat er veel gevangenen op de boten zitten.
De Britse regering houdt tot 2045 de archieven over de bombardementen op de boten gesloten. Er is heel wat te verbergen, denk je dan.

29 januari. De vetbol hangt dicht bij het raam en zo kunnen we de mezen en de boomklever heel goed bekijken. Soms hangt er een bal staartmeesjes aan, tot nu toe dit jaar maximaal 5, maar we zagen er ook wel eens 7 of 8 tegelijk aanhangen. Superverdraagzaam zijn ze.

Vallen. Raar dat je op zeer gevorderde leeftijd net zo automatisch dezelfde dingen doet als toen je jong was, maar dat je daarbij nu vreselijk op je bek kunt gaan, als je pech hebt. Je doet bijvoorbeeld al pratend een stapje opzij en ziet niet dat er een stevig hoog graspolletje staat. Vroeger struikelde je misschien sierlijk maar bleef wel overeind.
( nee ik ben niet gevallen, maar het had kúnnen gebeuren)
Je hersens hebben kennelijk niet door dat je geen jong lenig lichaam meer hebt. Dit merk je vooral bij automatische handelingen, even de zware wasmand opbeuren, die kruimel van de grond oprapen, je schooenveter vastmaken onderweg, op de fiets springen, enz. Je begint eraan en merkt direct dat het niet zo vanzelfsprekend gaat als toen, gisteren nog pas..
Bij je gedachtenleven is het anders, dan weten de hersens drommels goed dat je oud bent.

28 januari.  Vorige week las ik ergens dat je met Google Earth schilderijen in Het Prado in Madrid kunt bekijken. Op dit ogenblik zijn er 14 topstukken op deze manier beschikbaar. Het bijzondere is, dat je op de kunstwerken in kunt zoomen tot je met je neus op de verfhuid zit. Niet dat het schilderij dan mooier is, maar je kunt wel precies zien, wat de schilder gedaan heeft, de penseelstreek, de kleuren, hoe het craquelé eruit ziet, al die kleine dingen die je van een grotere afstand nooit zo goed kunt zien. Elk haartje in de wenkbrauw van de slapende Jacob zie ik duidelijker dan die in de wenkbrauw van slapende Jachman, om maar iets te noemen ter vergelijking.
Bij Google Earth Prado Madrid intikken en na een tijdje, als je binnen bent, klikken op masterpieces en dan inzoomen en schuiven. Ik vind het heel boeiend.

 De Dichter des Vaderlands. Ik heb niet gestemd op Tsead Bruinja, de zich als een marktkoopman aanprijzende kandidaat voor het Landsdichterschap, maar op Erik Menkveld. Gedichten schrijven kunnen alle vijf dichters van de shortlist, maar ik denk dat Erik de meeste invloed en diplomatieke capaciteiten heeft om wat te bereiken op het terrein van de poëzie in het Nederlands taalgebied en bovendien heeft hij fantasie en stevige plannen, m.i. een prima combinatie voor de job.

27 januari.   Handgeschreven briefjes, hoe vaak krijg je die nog? Ik zocht naar een toepasselijke verjaardagskaart in mijn voorraadje kaarten. Een oud-medeschilderes wordt morgen 91 en aangezien ze de hoge trap naar ons clubatelier niet meer op kan klimmen, is ze de laatste tijd niet meer op les geweest. De kaarten die ik tegen kwam, waren vooral van het vaasje met bloemen-, taart met kaarsjes- en luchtballonnengenre. Veel kinderkaarten en geslaagd voor je examen. Niet zo geschikt. Vond een fleurige Toon Hermanstekening, van een (oude?) engel met een gouden hart die op een wolk naar beneden stond te kijken. Bij nader inzien om begrijpelijke redenen ook niet echt geschikt. Dan maar die andere van een zomers landschap ook van Toon. Nu nog een briefje erbij schrijven.
Wat schrijf je aan een 91-jarige die haar man en zoon verloor, zelf niet meer kan wat ze allemaal wil, ze mag van haar kleindochter niet meer alleen in haar auto naar familie rijden 150 km verder, kan niet meer naar schilderles, kan geen lezingen meer houden over al haar reizen, kan nauwelijks in gezelschap meepraten, want is stokdoof, moeilijk, hoor. Het gemakkelijkst is alleen de kaart te sturen met een gezellige dag gewenst, maar het lukt me een apart briefje te schrijven, wat naar ik hoop goed overkomt.
Zelf ben ik een mailer, maar ik vind zo'n persoonlijk briefje veel echter, bewaar ze ook allemaal zorgvuldig.

26 januari. Mooie morgen, helder, met een paar slierten hoge bewolking die rood beschenen wordt door de zon. Vorst aan de grond die nog hard bevroren is. Het Hilgelo nog een ijsvlakte. Een bosuil roept als we buiten komen, zijn roep wordt beantwoord door een stel giebelende meiden die naar school fietsen. Als we door het net weer opengemaakte bospaadje lopen bij de manege vliegt er paniekerig kakelend een fazant op. We hadden hem niet gezien als hij was blijven zitten. Kippen begrijp ik niet. Bij de bosboer scharrelen onder de struiken langs de beek vier blanke hennen onder toezicht van een strenge allochtone haan. Als hij kraait, blijkt het dezelfde schorre oude te zijn die we al jaren in de verte bij het hok horen.

Gisteren liepen we al bijtijds bij het retentiebekken in het Jachthuisbos. Het stond tot aan de rand vol door de toestroom vanuit de Ratumse Beek en aan de andere kant brulde het teveel bij de stuw weer als beek verder. We konden het buiten bij de keuken horen, het geluid van een bergbeek. Je kunt niet meer zien waar de beek loopt en waar het retentiebekken begint, want het lage dammetje met elzen erop tussen beek en bekken verdwijnt bij hoog water van de beek. Aan het eind van het bekken is dan de beek er weer.  
  

Zondag 25 januari.  Lijken dieren op mensen of mensen op dieren? Dieren waren er eerder dan wij, dus je zou moeten zeggen dat wij op dieren lijken. De vraagstelling zal wel niet kloppen, mijn vraag is niet wie op wie lijkt, de vraag is waarom we zeggen dat een hond of een ezel net een mens is. Hebben we een vriend of een vijand nodig waar we zelf boven staan?
Een boek schrijven over een dier wordt een biologieboek als je alleen maar schrijft over wat ie eet, hoe oud ie wordt, waar ie voorkomt en meer van die feitelijkheden. Het is veel leuker om te lezen als die feiten opgediend worden verpakt in een boeiend verhaal. Dat wordt dan een geromantiseerd half menselijk verhaal. Voorbeeld De zwarte hengst Bento, van Ditha Holesch.
Het boekje dat ik in de kringloopwinkel kocht, zie 23 januari, is ook zo'n vermenselijkt verhaal, maar dan over een ijsvogel.
Het lijkt mij veel moeilijker om over de gedachten en gevoelens van een ijsvogel te schrijven dan over die van een hengst. Goed dan, over een merrie schrijven zou voor mij gemakkelijker zijn dan over een hengst, maar dit ijsvogelboek leest als (bijna) volkomen geloofwaardig. Goh, denken ijsvogels er zo over! Interessant! Dat geloofwaardige wordt ook gesuggereerd door de kloppende beschrijvingen van broedplaatsen, vijanden, prooi en alle verdere biologische feiten.
Het is ook wel geestig geschreven. Voorbeeldje. Door hevige regenval stort een deel van de zandgroevewand in waar het vrouwtje met haar jongen in een hol schuilt beschermd door wortels van een den. Waar zij zitten, schudt wel alles, maar het hol blijft intakt. Een kwartier rust, er gebeurt niks meer. Dan krimpt het vrouwtje geschrokken in elkaar. Er heeft zich een waterdruppel gevormd aan het plafond boven haar hoofd en die spat precies op haar kop uitelkaar. De jongen pikken de waterspatjes van haar veren, en dan is er weer een druppel op haar kop en weer een en weer een. 'Op den duur werd dat werkelijk onaangenaam, de droppels kwamen steeds sneller omlaag.'
Ben je net met je kinderen ontsnapt aan de verstikkingsdood, krijg je steeds een druppel water op je kop, werkelijk onaangenaam! Net een mens.

24 januari. Gistermiddag om half 5 stond de barometer op 72 cm kwikdruk, ± 960 hPA, extreem laag. Ervoor en erna was er wel een behoorlijke wind, maar hier in Winterswijk geen zware stormachtige wind of storm.
De beek staat hoog, opgehoopte bladeren en obstakels spoelen stroomafwaarts, de oever zelf kalfde in het Bönnink zo af dat er weer bomen scheef zijn gezakt.
Jachman heeft ook al een deskundige bij de grote es pal achter de schoppe gehad, waar het randje land tussen muur en beek maar heel smal is. Die man vraagt namens ons een kapvergunning aan en ziet wel kans om de boom via omtrekken naar de andere oever weg te krijgen. 
De PAN is een fantastische club van zelfstandige boeren die op (te) kleine boerderijen zitten, niet genoeg kunnen verdienen en die zich verenigd hebben in de vereniging Particulier Agrarisch Natuurbeheer. Ze werken aan natuurbeheerprojecten en landeigenaren kunnen van hun kennis en diensten gebruik maken. Het werkt heel goed en betrouwbaar. Ze hebben de formulieren voor aanvragen van allerlei benodigde vergunningen en hun aanbeveling heeft het vertrouwen van de gemeente. Op deze manier werken, spaart tijd en geld.

23 januari.       Ik heb een boekje gekocht bij de kringloopwinkel voor 1 euro. De titel luidt Ti - iT, de ondertitel is De geschiedenis van een ijsvogel.  Uitgegeven in 1940. Veel pentekeningen van Mickey van 't Hof Jr. Wat een juweeltje is dit boek! Er zit een exlibris in van Saskia W. Paauwe, een datum op het schutblad, 5 december 1943. Op de naam gegoogled. Deze vrouw is vast familie van Hildegard Saskia Paauwe- Monsma, de helft van het zusterpaar dat in de jaren '50 detectives schreef onder de naam Martin Mons.
Toen ik naar Martin Monsgegevens zocht, kwam ik onderweg dit versje van WillemWilmink tegen en moest zo lachen, dat ik op delete drukte en nu geen idee meer heb hoe ik erbij terecht kwam en in welk boek het staat! Maar even opnieuw proberen dezelfde weg te vinden. Gevonden. Het staat in Ernstig genoeg, 1986, Bert Bakker en het is het eerste couplet van een liedje dat Willem schreef voor Het Klokhuis.

Voor mijn gevoel is de aarde plat
en elke ster gewoon een gat
in 't blauw gewelf.
Ze zeggen dat de aarde draait,
Ja... misschien als het heel hard waait,
maar niet vanzelf!

22 januari.    De madeliefjes bloeien alweer in het gras, maar de crocussen zijn nog niet te zien. Vorig jaar stonden die op 26 januari in bloei. De sneeuwklokjes hebben al wel witte puntjes. Als nou die verr.... konijnen maar niet weer de kopjes er afvreten! Jachman heeft rond de laatste 5 rozen gaas ingegraven. Hij is wel heel strijdlustig aan de gang, heeft ook al een kilo carbid gehaald bij de smid om de mollen ermee te verjagen. Hij heeft de eerste kruiwagen vol rotzooi van dit jaar uit de border gehaald, blikjes, zakken, flesjes van gezondheidsdranjes- die laatste zie je overal liggen langs de racefietsroutes. Als je volle flesjes tot hier mee kunt fietsen, kun je die toch leeg ook mee naar huis terugfietsen, lijkt me. Is toch niet zo moeilijk? Klein plastig zakje onder het zadel voor afval. Niet sportief? Sportiever dan je vuil bij de buren dumpen.

Lakens gekocht. Eerste eigenaar-leverancier: 'Nee, die maat ( 100x200) mogen we helemaal niet verkopen, daar moet je voor naar Duitsland, het is een Duitse maat. Pak even de auto en je rijdt in een half uurtje naar Bocholt, daar heeft elke winkel ze. Je hoeft er de collega's hier ook niet mee lastig te vallen, want die hebben ze ook niet!

Tweede eigenaar-leverancier 50 meter verder: " Ja natuurlijk, mevrouw, welke kleur wilt u hebben en in welke kwaliteit katoen, het gewone of satijnkatoen?"
Met een volle tas langs winkel één gelopen, de 'verkoper' deed net of hij me niet zag.

Vanmorgen was er een prachtige zonsopkomst met veel regenaankondiging. Weerkaatsing op het ijs. Vreemde wolken.
  

21 januari. 'We' hebben een nieuwe president, zou je bijna zeggen. 't Zou leuk zijn als hij speciaal voor de VK-lezers de Hart en Ziel persoonlijkheidstest zou doen. Goede teamspeler én leider, vol vertrouwen, niet naief en met een grote dosis beheersing en bedachtzaamheid, integer, met humor en wijsheid, zakelijk en vol mededogen, Barack Obama, ga d'r maar aanstaan. Ik hoop van harte dat U overleeft. Nu bedoel ik niet alleen 'het overleeft'.
Natuurlijk zal ook hij fouten maken, maar naar zijn gezicht en ooguitdrukking kijkend en naar wat hij nu al teweeg brengt bij de Amerikanen en bij hen niet alleen, geloof ik dat hij echt de president is die Amerika kan veranderen ten goede.  
Ik hoorde dat de kleine hapering bij de beëdiging kwam doordat de rechter zich vergistte, waardoor Obama, die de tekst uit het hoofd geleerd had, even in de war raakte. 

20 januari.     Het laatste restje sneeuw. Het Hilgelo maakte vanmorgen in de wind een luguber hol geluid, net onweer onder het ijs. Het ligt nog helemaal dichtgevroren.

Gisteravond de grote persoonlijkheidstest van Hart en Ziel gedaan. De grootste frustratie is bij mij ook hier zoals bij practisch alle testen die ik al gedaan heb de vraagstelling. Dubbele ontkenningen, vragen met 'altijd' 'meeste', 'vrienden', 'iedereen',  'god',  die een genuanceerd antwoord vergen, vind ik hondsmoeilijk om te beantwoorden. Ik weet nu opnieuw dat ik een slechte testbeantwoorder ben.

De meerkeuzevragen op mavo-examens maakte ik daardoor vaak slechter dan de leerlingen. Ik dubde eindeloos over dingen, want hoe wordt dit woord bedoeld, in welke betekenis, je kunt het immers ook zó opvatten!  Beetje overdreven, maar zo voelde ik het wel. Gelukkig had ik intelligente collega's, die om dezelfde reden een afschuw hadden van meerkeuzevragen.

Mijn slechtste punt bij HenZ was voor teamspeler, mijn een na beste voor leergierig en mijn allerbeste voor dankbaar.  Dat wist ik al. Ik speelde ooit bij een amateurtoneelgezelschap en hoewel ik prima met mijn medespelers op kon schieten, zei de regisseur op een bepaald moment: "Je bent geen echt verenigingsmens". Had hij goed gezien. Hoewel ik als kind 8 jaar kabouter en padvindster ben geweest! Maar dat was het dan ook wel, en genoeg voor de rest van mijn leven.  

19 januari. Blue Monday. Volgens onderzoek blijkt dat mensen de derde maandag van januari als de vervelendste dag van het jaar beoordelen. De reden is, de redenen zijn beter gezegd, dat
1. het maandag is en er weer gewerkt moet worden
2. het donker en koud is
3. je merkt dat je in december te veel geld uitgegeven hebt
4. het besef doordringt, dat er toch weer niks van alle goede voornemens terecht is gekomen.
Liggen zo uw problemen?

Vanmorgen om half negen werd op de picknickplaats de vuilnisbak al verschoond. Ik kon de chauffeur voor hij wegreed nog net aanschieten om te vertellen van de 12 vuilniszakken in de Bonninkweg. Hij bedankte me vriendelijk en reed er rechtstreeks heen en zette ze in zijn laadbak. Zonder eerst aan zijn baas te vragen of het wel mocht. Geweldig.
Ik heb al eens eerder gepraat met een gemeentewerker bij de picknickplaats toen ik niet wist dat het er één was. Hij zat namelijk in zijn auto de hond uit te laten met het raam open. Het was een klererotzooi op die plek, een overvolle vuilnisbak, troep en volle dozen eromheen, door dieren kapotgescheurde en weggesleepte verpakkingen, u kent zo'n toestand vast wel. Treurig word je daarvan. Ik maakte door het raampje een opmerking tegen de meneer in de auto, zo van de mensen gooien de troep hier maar neer, ik snap ook niet dat de vuilnisbak niet geleegd wordt.
Reactie van man in auto: De gemeente heeft wel wat anders te doen!

Een half uur nadat hij weg was gereden kwam er een pickupje van de gemeente de zooi meenemen. Mijn opmerking had toch geholpen.

We liepen vanmorgen eerst het bospad tot aan de verharde schoolweg. Het was daar spekglad, een laagje ijs op het asfalt, pas gevallen sneeuw in de berm. Een verongelukte auto stond daar, een bosje bloemen lag tegen een boom.

18 januari.  Als we net vrolijk aan onze zondagochtendwandeling begonnen zijn, schrikken we al na 100 meter van een berg vuilniszakken met bouwafval, gasbeton lijkt het, die in de berm van de Bonninkweg gedeponeerd is. Wie doet zoiets om op een verbouwing een tientje stortgeld uit te sparen!
  

Gelukkig is er ook veel moois buiten, de lenteroep van de boomklever, de gezellig bij elkaar hokkende eenden in een grote plas op het ijs, het schorre kraaien van de stokoude haan bij de boerderij achter het bos, de blote benen van de jogger die we 2x kunnen bewonderen, de jonge groene blaadjes die onder de sneeuw uitkomen, de weer goed doorstromende beek nu Jachman de enorme lap wit plastic die achter een dikke tak vastgehaakt zat er met veel moeite uitgevist heeft, de 5 ( geen telfout) merels die vandaag geen appel gekregen hebben en zonder vechten rondscharrelen of er niet toch misschien ergens......

Jachman haalt de hand over z'n hart, want vindt nietvechtende merels vreselijk saai eigenlijk, en geeft ze toch maar weer appels. Is dit eigenlijk wel moreel verantwoord? Plezier beleven aan het vechten uit honger van die weerloze dieren? Romeinse keizer gevoel? Ik ga hem toch met andere ogen bekijken, die man van mij.

17 januari.    De 11 merels die we afgelopen weken in de kost hadden, zijn gelukkig verkast. Twee zijn er overgebleven, de ouwe vechters, die elkaar geen rotte appel gunnen. Zelfs als we de appels verdelen en de stukken 10 meter uit elkaar neergooien, misgunnen die flinkerds elkaar nog elk stuk. Ze slepen het weg zover als ze kunnen, beloeren de ander die het misschien ontdekt heeft, vliegen vechtend hoog tegen elkaar in de lucht, nou jongens, als het nog langer zo doorgaat, krijgen jullie niks meer en dat zal ik je nu eens even komen vertellen!

Zo, dat heb ik gelijk maar gedaan en ze waren behoorlijk onder de indruk, zag en zei Jachman me.   Leuk hoor.

Wel heb ik net een boomklever vertroeteld die tegen de ruit gevlogen was. Hij had z'n oogjes dicht en lag op zijn rug te hijgen. Ik heb hem in mijn hand mee naar binnen genomen en een paar minuten vast gehouden. Eerst ging één oog open, toen het tweede, daarna klemde hij zijn pootjes om mijn vinger, keek me beschuldigend aan en probeerde zich los te wriemelen, want hij moest nu en direct ergens heen. Ik heb hem buiten bij de voertafel losgelaten en hij vloog vrolijk fluitend weg, net of het allemaal een geintje van hem was geweest. Een weddenschap met die ander: wie durft een keer bij die voerzakken binnen te komen.
 

16 januari. Wat is er nu weer met die internetverbinding aan de hand? Ik zit al uren te klooien, de handleiding door te pluizen, te proberen contact met familie en de buitenwereld te maken en alles te controleren. Niks.
Ik vind wel hulpprogramma's waarvan ik het bestaan op mijn comp niet vermoedde en eindelijk, eindelijk zegt zo'n handwijzer: Hebt u niet per ongeluk het knopje op de laptop uitgezet? Knopje op de laptop????  Waar zit dat knopje?? Meestal aan de voorkant of de zijkant. Nou bij mij zit niks. Handbuch erbij, ik heb een Duitse. Jawohl, naast de aanuitknop zit een minuuscuul knopje met hetzelfde tekentje als in het boek staat, maar dan op halve grootte.

Heel v o o r z i c h t i g   het knopje ingedrukt en hij doet het weer, 30 mails rollen binnen. Doet explorer het ook?   JA!
Dit was het voor vandaag, wat zal ik goed slapen zometeen.
 

15 januari.    De mollen en de konijnen zijn weer actief, de vorst verdwijnt uit de grond. Net kwam Jachman vertellen, dat hij de konijnen met de mollen geëgaliseerd had.
Als je even buiten luistert lijkt het wel lente: De boomklever en de koolmees fluiten of het eind februari is. De roodborst doet even mee, maar weet dat er nog vorst komt en verzamelt kruimeltjes vet die de mezen hebben laten vallen.
Vannacht om 4 uur weer wakker geworden van de steenuiltjes. Je snapt niet dat zo'n miniuil zo'n klereherrie kan maken. Er zijn er zeker drie en ze kunnen echt gillend krijsen, een heel hoog en hard kie-ie of zoiets, ik ken hun taal niet.
Even een technische vraag: Kan iemand me vertellen wanneer op de homepage het geknipper begonnen is? Als ik dat weet, kan ik misschien nog zien wat ik toen gedaan heb. Tenminste als het niet te lang geleden is. Ik ben bezig het weg te halen, maar heb er nu twee dagen geen tijd voor (gehad), eters en zo. Zaterdag ga ik er rustig aan beginnen. Ik vind het zo vreemd dat ik het knipperen zelf niet kan zien, maar een kijker maakte me er op attent gelukkig.

14 januari. Hoera!!  De Gemeente herstelt nu wat ik al drie jaar en twee jaar geleden gemeld heb als buitengewoon gevaarlijk: de brugleuning  over de Slinge bij de Stemerdinkweg. Ze maken de brug gelijk iets breder.
Ze hebben ongelooflijk veel geluk gehad dat er niemand tegen die brugleuning geleund heeft en in de stuwkolk gevallen is.
Het was een rot gevoel om drie jaar lang langs die brug te komen en de loshangende doorgeroeste sporten en staanders te zien. Hele stukken waren gewoon weg. Het is echt een opluchting voor me dat het gemaakt wordt.

De eekhoorn is uit z'n winterslaap ontwaakt - 'een' eekhoorn beter gezegd, want er zijn er vijf hier in de buurt - en heeft de pindaslinger en de voedertafel ontdekt. Slim van hem, want zijn voorraadnoten zijn in de bevroren grond nog steeds onbereikbaar. Hij probeerde wel in de wei te graven, maar dat lukte nog van geen kant.
Ik maakte de foto's vanuit de kamer, om half 11 gisteren, schemerig door nevelweer, vandaar de schemerlampjes in de ruit.
  
Het water zakt vandaag nog maar heel langzaam in de grond weg. Er staan enorme plassen waar de autobanden sporen gemaakt hebben. De beek is wel gestegen. Bij ons zit er geen stukje ijs meer op. Misschien is het nog net op tijd gaan dooien voor de ijsvogel. Die vist alleen maar, gaat liever dood dan een visje mee te nemen van het ijs, dat daar als bijvoer neergelegd is door mensen die hem het beste wensen. Weet dat beest veel. Nee, dan de eekhoorn, die profiteert wel van onze vogelliefde!

13 januari. Dooi. Het vrolijke weer is vertrokken. Zo is het nu eenmaal. Niets is blijvend. Ik moet er ook niet aan denken dat het altijd mooi weer zou zijn, of warm of windstil, of altijd grijs weer of een harde wind. Dit afwisselende wat wij in Holland hebben, is precies goed. Een beetje langere zomer zou nog wel mogen, maar dat is dan ook het uiterste.  

Waterhoen is waarschijnlijk op. Een paar dagen geleden toen het overdag 8 graden vroor, dook een buizerd(!) achter de rodo en klonk er een akelig gepiep en gekrijs. Hij vloog direct daarna weg, zonder hoen, dat nog net richting beek gevlucht zal zijn. We hebben het niet weer gezien. Ook geen veren of bloed. Als een buizerd zo dicht bij huis komt, moet hij wel erge honger hebben.

12 januari. Vandaag is mijn langjarige vriendin jarig. In het eerste jaar van de RHBS, zoals De Driemark toen nog heette, kwamen we bij elkaar in de klas te zitten. Zij wilde vreselijk graag verder leren, maar als boerendochter was dat niet vanzelfsprekend, de jongens gingen voor, ook al kon zij heel goed leren. Ze verspeelde daardoor een jaar voor ze er toch nog heen mocht.
Ik wilde ook naar de HBS, maar de meester die ik drie jaar had, in de vierde vijfde en zesde klas, vond de Mulo voor mij beter. Na een jaar mulo mocht ik toch en ik verspeelde zo ook een jaar. Al die jaren, bijna zestig, hebben we contact gehouden, al was het ook hele perioden zeer spaarzaam. De laatste 20 jaar zien we elkaar weer meer.
Eergisteren de 10e was een hartsvriendin van het mulojaar jarig, de 11e is een heel goede kennis uit Groenlo jarig, en de 14e was een 'tante' jarig, die een paar jaar lang, toen ik tussen 12 en 16 was, in de vakanties haar huis in Coevorden voor me openzette toen mijn moeder overleden was. 
10, 11, 12 en 14 januari, opvallend vind ik dat ik met die mensen vooral in moeilijke periodes goed kon opschieten. Als het me goed ging, was het contact veel minder.  Nellie, Gerry, Dini en tante Jenny, bedankt!

Zondag 11 januari. Afgelopen week was voor mij de mooiste winterweek ooit, nou ja, het was in ieder geval de mooiste winterweek die ik me kan herinneren. Waar komt dat door. Ik denk vooral door het  bijzondere licht. Het licht 's morgens voor de zon opkomt, dat op de sneeuw op de bomen schijnt en alles rose kleurt. Door de heldere zon bijna elke dag. Door de roodgele belichting van de bomen bij zonsondergang. Door de sterrennachten met bijna volle maan en scherpe schaduwen op de sneeuw. Door de sneeuw die al bijna een week ligt. Door de rijp na een mistdag. Door het ijs op de beek en het Hilgelo. Door schaatsers,  door mensen die goede zin hebben en die gewoonlijk alleen maar goedendag zeggen en nu gelijk een enthousiast verhaal beginnen.
Gisteren konden de schaatsers en wandelaars bijna geen afscheid nemen van het ijs al kwam de maan al op. Vandaag wordt er een toertocht gereden. Het zal nu wel druk worden. Om 10 uur begint het.

We liepen vanmorgenvroeg een uur langs en over het 't Hilgelo. De maan ging groot en rose onder en de zon kwam rood en een beetje versluierd op. Ander weer op komst. Eén schaatser reed al zijn rondjes. De baan was al geveegd, 3 km met een miniautootje waar een schaaf op gemonteerd is. Nu werd er met een grasmaaier die een klereherrie maakte ook nog geschaafd.  Bij elk rondje schaatsen krijgen de deelnemers aan de toertocht een stempel. Wie de meeste stempels heeft die wint de pot. 

  

10 januari. Een paar plaatjes in verschillende richtingen:
        
Het is zo geweldig mooi op het moment! Er ligt nog veel sneeuw, ook op bomen en struiken, daarbovenop groeide weer rijp aan en dan daar weer boven die stralend blauwe lucht en de kleuren van zonsopkomst en -ondergang.
Het vormt een tegenwicht tegen de ellende die ons ook in beelden overspoelt.
Ik denk ineens: Zo mooi was het natuurlijk ook in Siberië onder Stalin. Voor de derde keer binnen een jaar lees ik Makine, Het Franse testament, vandaar dat ik over Siberië begin.
Dat er mensen zijn die van dit gebied houden, kan ik me sinds het lezen van Iwan Bahrjany, Vlucht in de taiga, verschenen in de jaren '50, wel en niet voorstellen. De hoofdpersoon ziet als gevangene op weg naar een strafkamp kans uit de trein te ontsnappen en in het woeste gebied langs de Amoer te overleven, omdat hij o.a. door Jakoeten geholpen wordt. Hoe kun je houden van de ijzige winters, de korte hete zomers vol muggenellende? en toch zouden Jakoeten en anderen die daar wonen nergens anders willen leven.
In Vlucht in de Taiga leer je de bosmensen kennen, in Het Franse testament de meer geciviliseerde mensen, nakomelingen van een Frans artsenpaar dat eind 19e eeuw heel idealistisch Rusland wil helpen opbouwen. In beide boeken is de natuur heel duidelijk en met liefde beschreven. Ik hou van observaties en beschrijvingen die je de omgeving laten zien zoals de mensen die er wonen die zien.

9 januari.
Ik loop deze dagen weinig buiten, het is op de wegen en paden spekglad door vastgereden bevroren sneeuw. De wei en het bos zijn niet glad, maar ook met laarzen aan loopt het daar niet gemakkelijk. Onder de sneeuw die alles gelijk maakt, zitten gaten van konijnen, keihard bevroren molshopen en boomwortels. 
We zitten als echte oudjes voor het raam naar de vogels te kijken.
Met verbazing zien we het aangroeiende aantal merels, zeven zijn er inmiddels. Ze komen op de verrotte appels af die Jachman royaal uitdeelt. Daar moet om gevochten worden!
Sinds een paar dagen hebben we een waterhoen. Zij huist overdag onder de rododendron, een meter van de voerplek, zit ook wel eens even op het dak van de schoppe de nieuwe omgeving op te nemen en slaapt waarschijnlijk in de klimop die in de lijsterbes naast de rodo groeit. Soms schiet haar te binnen dat ze een watervogel is, rent naar de beek, maar is snel weer terug omdat er al veel ijs op ligt. 
In de klimop zitten ook vaak duiven, die echter niet op de voerplek afkomen, maar overdag in de dennen zitten. Toen ik daar rondliep, vlogen er wel 50 uit op.
De specht is gek op de pinda's in het metalen hangmandje. Lekker, zo'n stevig mandje. Ook de doorgezaagde kokosnoot vinden mezen, boomklever en specht lekker.
We zien geen muizen. De kat die hier maanden rondstruinde heeft er heel wat opgeruimd, lijkt wel.

8 januari. Het is nog steeds koud, er ligt nog steeds een pak sneeuw. Ik hoorde op de radio van een middelbare school in Apeldoorn waar de meisjes geen lange broek mogen dragen. Ook meisjes die ver moeten fietsen mogen het niet, ook niet bij deze kou. Ze mogen wel een regenbroek aan, maar die moet in het fietsenhok uitgetrokken worden en daar blijven hangen. De bestuursvoorzitter vindt het helemaal geen bezwaar, want veel meisjes hebben gezegd dat een rok op de fiets zeker zo warm is als een broek. Waar heb je het dan over. Die paar meisjes die geklaagd hebben? ach dat is normaal, pubers schuren graag tegen de regels aan, moeten ze vooral blijven doen. De voorzitter.

Er zijn dus ook in Nederland nog scholen met dergelijke kledingregels. Ze zullen daar in Apeldoorn ongetwijfeld blij zijn met moslimmeisjes in burka.
Waar gaat het eigenlijk om bij het broekenverbod. Mogen meisjes geen jongenskleren aan? Of zijn meisjes in lange broek misschien te verleidelijk? Het zal het eerste wel zijn. 't Zal wel ergens in de bijbel staan, een kledingregel van 3000 jaar geleden misschien?
Jachman heeft in een vorig leven alle vragen die hij had, - en niet alleen die over meisjeskleding- , heel duidelijk beantwoord gekregen.
Waarom mogen meisjes geen lange broek aan? Dat staat in de catechismus, jongen. Waarom? Nou, omdat het zo is. Waarom is het dan zo? Omdat het in de catechismus staat. Ja maar wie zegt dat het in de catachismus moet staan? Dat weet je toch wel, de Paus. En van wie moet hij dat? Van de catechismus.
Ik mag toch wel vragen, he? Ja, jongen vraag maar rustig. 

7 januari. Midden op de dag klikt uit zichzelf het vloerlampje aan in de kamer. ???? Dat moet alleen 's nachts aangaan. Spookt het hier?
Nee hoor, zegt Jachman, dat gaat elke dinsdagmiddag om kwart over twee aan. Het is programma twee. Toen ik na de vakantie het lampje weer inschakelde, deed het niks. Ik heb toen met programma twee uitgeprobeerd of dát het deed en dat deed het, en doet het dus nog steeds. Het was op een dinsdagmiddag, het uitproberen, vandaar.
Juist ja, dat haal je er niet weer af, dat blijft ten eeuwigen dage om kwart over twee dinsdags aangaan. Toch raar dat ik het niet eerder opgemerkt heb. Waar was ik? Buiten in de ligstoel, binnen bij de pc, buiten boodschappen, binnen op de wc?
Er is nog iets vreemds in de kamer, de luxaflex met afstandsbediening. Als ik in de kamer zit te mailen of alleen maar verbinding heb met het modem, dan gaat soms ineens de luxaflex naar beneden. Dat is pas goed spookachtig!

6 januari. Driekoningen. De thermometer wees vanmorgen om half negen -13,5º C. Een oude weerspreuk zegt: Als het op Dertiendag vriest, vriest het zes/dertien weken lang. We kijken niet op een paar nachtjes vorst meer of minder, dacht de middeleeuwse KNMI ook al. 
Wat levert zo'n sneeuwperiode mooie plaatjes op. Dit is gemaakt om 9.10uur. Een half uur na zonsopkomst.
 
  
Gistermiddag ging de zon oranjerood onder, de sneeuw in de bomen heel zacht kleurend. Het duurde wel een half uur, een fantastisch gezicht.
Net als de foto van het Kunstwerk in Arnhem. Prachtig! Je moet er om lachen of om huilen. Wat kan een kunstenaar meer verlangen? Dit is het:
Een paar honderd ambtenaren van de PROVINCIE lopen tien minuten achter elkaar aan in een grote cirkel op de markt, zeg maar een soort draaimolenvloer, daarna staan ze minutenlang stil. That's it. Het moet wel iets voorstellen. Het symboliseert een reorganisatie die gisteren van kracht werd. Prachtig van onbenulligheid. Honderderden ambtenaren die als schapen achter elkaar aanlopen, in een kringetje ronddraaien en vervolgens niks doen en dat heet dan REORGANISATIE. In ieder geval is er één die zich om deze grap te barsten lacht, de man die ze zo gek gekregen heeft, Rob Sweere. Geniaal.   
  Deze foto staat vandaag op de Voorpagina van de Gelderlander, boven de kop Vraag psychische zorg groot.

5 januari. Ongelukken op het ijs. In Daantje gaat schaatsenrijden en De kerstvakantie van Pieterjan. Kinderboeken. Is er ook niet een Fries gruwelverhaal over Grote Pier?  Staat me iets bij van een schaatser die zo hard kon rijden, dat toen hij in een wak schoot en zijn hoofd door het ijs afgesneden werd, hij bij een volgend wak weer bovenkwam, precies onder zijn over het ijs gerold hoofd en gewoon weer verder schaatste. Of komt dit uit een heel ander verhaal?
De presentator van tv Gelderland ging dinsdag schaatsen, zakte in volle vaart met zijn linkervoet door het ijs, smakte neer en brak zijn rechter bovenarm. Hij had veel pijn zei hij en het mogen nemen van pijnstillers was het hoogtepunt van de dag. Zo gaat het bij gewone mensen.
Er is inmiddels 4 cm sneeuw gevallen en nu stroomt koude lucht uit het noordoosten het land binnen. Opnieuw matige vorst verwacht.
     

Zondag 4 januari.   We hebben een sperwer in de buurt die zich nogal stuntelig gedraagt. Vorige week vloog hij zich in een grote klimroos vast bij de achtervolging van een mees en nu zit hij achter de vogels aan bij de voerplek. Vlak daarbij staat de dichte rododendron waar het kleine grut razendsnel inschiet maar waar hij zich niet in waagt. Als verdwaasd kijkt hij van de grond af om zich heen en naar boven, waar zijn ze nou gebleven? Ik kan hem wel heel goed bekijken zo. Hij is roomwit van onderen, nauwelijks is er iets van strepen te zien.
Roofvogels van Europa zegt: In het eerste kalenderjaar is de onderzijde wit, roomkleurig of (zelden) roodbeige. Na de rui in het tweede kj krijgen ze pas het adult kleed.
Deze moet nog veel leren. Het opjagen van vogeltjes uit een struik bv. door tegen de takken aan te vliegen of door over een heg te lopen waarin ze zich verstopt hebben. De sperwer lijkt in minder dan 5% van zijn pogingen succes te hebben. Lijkt op mijn zomerse muggenjacht.

3 januari. Ik ben op het ogenblik met drie boeken tegelijk bezig en ik vind ze om de beurt de aardigste, interessantste en leukste. Het ligt eraan welk hoofdstuk ik lees.
Goldstein e.a. Overtuigingskracht. 50 geheimen van de psychologie van het beïnvloeden. Een paar dingen komen me bekend voor, maar veel meer niet. Waarom vinden mensen iemand die hen een gunst heeft gevraagd aardiger dan wanneer diezelfde persoon geen gunst heeft gevraagd? Waar kun je die wetenschap voor gebruiken?
Wist je dat je iemand beter kunt overtuigen als je 1,3,7-trimethylxanthin ingenomen hebt?  en dat jijzelf gemakkelijk te overtuigen bent als jijzelf cafeïne geslikt hebt? Het is namelijk dezelfde stof. Gewoon flink koffie drinken voor je je voorstel in de vergadering verdedigt en de meute gratis een kop koffie geven.
Zulke dingen. Vind ik leuk en interessant.
Het tweede boek is van Snijders, Bordeaux met ijs, 200 zkv's. Wisselende stukjes, van herinneringen aan gebeurtenissen en mensen naar iets wat hij gelezen heeft en waarop hij commentaar geeft, wrevel over een boek met een open einde, de onzin van kunst, het nut van wetskennis, enz. enz. 200 korte stukjes van een paar regels en iets langere van een paar bladzijden. Bij verhaaltjes denk ik aan verzonnen stukjes, maar dit zijn meer minicolumns. Sommige grappig, andere flauw, wrevelopwekkend of interessant. Ik lees ze Jachman voor en we reageren er heel verschillend op.
Het derde is van Tim Birkhead, De wijsheid van vogels, gisteren besproken in Cicero VK. Toen ik er net in begonnen was pikte Jachman het in en las het achter elkaar uit. We zijn geïnteresseerd in vogels en dit boek zorgt dat we veel bijzonderheden, anekdotes, geschiedenis, enz. van en over vogels en ornithologie te weten komen. Het leest als een trein, er staan ook erg interessante dingen in over gedrag en intelligentie van vogels. Wat het een chic kijkboek maakt, zijn de vele prachtige afbeeldingen die er in staan. Aquarellen van Johann Walther uit 1650 bv. 
Ik zal er nog wel eens wat uit vertellen als het gaat om een vogel die we bij huis zien. Het is geen vogelboek zoals Wat vliegt daar of Petersons Vogelgids.

2 januari. Het is wel even wennen, 2009. Dichte mist, dun laagje sneeuw. Het meer lijkt een oneindig grote witte vlakte, met ergens open water, want we horen de vogels snateren.
Vandaag ga ik de nieuwe agenda inwijden, een rode dit keer met op elke bladzij 1 dag ruimte voor onze niet meer zo dringende bezigheden. Wel vind ik het leuk om te noteren wanneer de bollen  de grond ingingen, voor het laatst het gras gemaaid is, de bollen voor de vogels opgehangen zijn, de voedertafel klaargezet is, al die kleine dingen die je kunt vergelijken met andere jaren.
Ik ben ook de website een beetje aan het restylen zo hier en daar, tamelijk nutteloos, maar voor mijn gevoel moet hij er iets minder klungelig uit gaan zien.
Er zit ook weer een gedicht aan te komen, het idee is goed, maar de uitvoering kon beter, zoals Van Duchteren onze tekenleraar op de R.H.B.S. zei over mijn iets te hoog gegrepen schaatstafereel.
Ik vermeld wel in het log wanneer het bij de 'gedichten' staat.

1 januari.   Ik wens je een gezond en gelukkig jaar toe!

Nee, we hebben geen vuurwerk afgestoken. Alle boze geesten waren al verjaagd. Al wekenlang werden ze weggeknald. We hadden een rustige jaarwisseling, met kranten, boeken, tv en champagne. Ik heb geen oliebollen gebakken. We hebben om 12 uur naar het vuurwerk gekeken boven het dorp en we konden de echte sterren zien al was het nevelig.
De hele dag heeft de zon volop geschenen, een schitterende oudejaarsdag was het. In de vooravond een prachtige samenstand van maan en Venus gezien.
We zijn dankbaar dat we elkaar nog hebben, al klinkt dat werkwoord hebben wel gek in dit verband. Dat we elkaar nog vast kunnen houden klinkt beter. 
We zien wel wat het jaar 2009 ons brengt. De ochtendwandeling was rustig, we zagen niemand, hoorden de kerkklokken van Vreden in Duitsland, het Hilgelo lag op een paar vogelwakken na dicht, rijp zat tot boven in de bomen en een zachte kruitlucht zweefde om ons heen. Mooi begin.