31 december. De beek begint dicht te vriezen. Mooie beelden levert dat op.
      De beek is bij ons huis nog niet zo ver dichtgevroren omdat hier een groot verval is. In het Bönnink waar ik de foto's maakte, is een jaar of zes geleden de beek verlegd en gelijk twee keer zo lang gemaakt, zodat daar het verval nu veel minder is.
Kleumend staat een reiger op de oever bij m'n schommel. Zijn kop in de veren, behalve als er met carbid geknald wordt een kilometer verderop. Dan gaat zijn kop heel even omhoog.
Carbid is veel goedkoper dan knalvuurwerk, een kilo kost €7 en daar kun je 40 keer het deksel van een grote melkbus mee weg schieten. De vrije baan daarvoor moet 100 meter zijn, zo gevaarlijk is het.  In de krant staat een foto van een carbid carrousel, voor 6? bussen. De bussen zijn tegenwoordig vaak vervangen door gasflessen en de deksels door voetballen.
Toen ik jong was, schoten de grote jongens gewoon op straat met een carbidbus. Beetje carbid in een melkbus, beetje water erbij, deksel stevig erin klemmen, bus op de kant leggen in een laag zand en met een lange lontstok het gas, acetyleen, aansteken, dat door een klein gaatje in de bodem uit de bus stroomde. Het deksel vloog met een geweldige klap als het goed was een eind verderop tegen een stoeprand, en als het heel goed ging, kaatste hij ook nog tegen de andere stoeprand. Om het deksel nog iets vaster in de bus te klemmen, werd de rand een beetje verbogen. Dat de bus zelf wel eens uit elkaar kon vliegen kwam niet bij ons op.  
Aan beide kanten van de straat stonden huizen, maar ik kan me niet herinneren of er ooit een ruit gesneuveld is.  

30 december.   Min 10 was het toen we gingen wandelen, maar het voelde lang niet zo koud aan- er was geen zuchtje wind. De oostkant van het Hilgelo ligt dicht maar de borden gevaarlijk ijs staan er weer bij. Hele stukken zijn nog open, daar verzamelen zich de watervogels. De westkant is nog bijna helemaal open water. De plas is zo'n 15 meter diep en er stroomt water naar binnen uit onderliggende lagen door de kapotgestoten leemlaag heen.
Op de foto loopt van voor naar achteren slingerend een gladde strook die op water lijkt, maar ijs is. Dit is de eerste band ijs die zich gisteren al aftekende, toen zaten er al eenden op. De vlakken die er links en rechts naast liggen, zijn ook al bevroren, maar door de wind in vreemde patronen gestold. 

Gistermiddag een race met de zon gehouden. We vertrokken tegelijk uit Deventer en we wilden tegelijk binnen zijn. Start half vier. Vier over half vier: de brug is open, maar gelukkig gaat hij al weer snel naar beneden. De groene golf is tot aan de gemeentegrens een rode golf, maar daarna gaat het lekker snel. In Eefde gaat voor de overweg het oranje licht aan, maar we kunnen er nog net over voor het op rood springt, mazzel. De zon is inmiddels al een eind gezakt, maar wij gaan ook snel, geen oponthoud in Vorden, stoplichten uit, snel om Ruurlo heen, stoplichten in Groenlo op groen, nog 10 kilometer, zon is al heel donkerrood met nevelrand aan de onderkant en bij hoge bossen niet meer te zien, alleen nog waar lage bosjes en weiden zijn. Tien voor half vijf, nog 7 kilometer rijden, nog 7 minuten zon, dat redden we niet. Nee, precies bij de eerste rotonde gaat ze onder, 16 u 27. Wij rijden ons hek binnen om 16 u 31. Toch een sportieve prestatie geleverd! Niet dan?? Wie zei daar dat je op de 319 maar 80 km/u mag rijden?   

29 december. Hebben we geen mooie dagen? Het is misschien niet zo koud als voorspeld is, maar het lijkt toch echt wel een beetje op winter. Ik moest lachen om de vele door de kou gestrande auto's - accu's leeg, handrem vastgevroren- waarbij de wegenwacht hulp moest bieden.  Is het even een paar graden onder nul, dan  doen auto's het niet meer in onze moderne maatschappij. Dat geloof je toch niet!

Eh, tja, nou, gistermiddag om kwart voor vier ging bij ons de centrale verwarming stuk. Eerst waren de radiatoren heel heet en toen werd het stil na een kleine rochelende oprisping. De storingsdienst meldde, dat er nog drie mensen voor ons aan de beurt waren en dat het misschien wel tot zeven uur kon duren voor de monteur hier kon zijn. Gelukkig viel het mee, er was niets kapot, de brander was erg vuil en om kwart over vijf brandde de ketel al weer als een tierelier. 
Het krijgen van snelle hulp is, denk ik, wel het voordeel van wonen in een kleine plaats, waar de leverancier van de ketel ook al een ketel aan je ouders leverde, de man bij wie je in de klas gezeten hebt of die bij je op de kegelclub zit.
De Nuon adverteert druk met interessante aanbiedingen, maar ze besteden de service uit aan een regionaal bureau. De site meldt: 'Als u voor tien uur 's ochtends belt, wordt u dezelfde dag nog geholpen.' Wij zouden dus een dag hebben moeten wachten. Als onze ketel definitief de geest geeft, weet ik wel waar we een nieuwe kopen, al is die €100 duurder. Bevroren leidingen kosten meer.

Zondag 28 december.  Schokkende beelden van de aanval op de Gazastrook. Lost deze actie iets op? Nee, natuurlijk niet. Zoals de herinnering aan de dood van miljoenen Joden nog generaties lang de handelingen en ideeën van de overlevenden zal beïnvloeden, zo zal ook elke dode in de Gazastrook generaties lang de houding van Palestijnen beïnvloeden. Mensen vergeten niet. Niet op de Balkan, niet in Nederland, niet in Siera Leone of Rusland, niet in enig land of familie waar geleden is onder misdaden en geweld van mensen. Haat en angst worden doorgegeven. Hoeveel kleine kinderen krijgen vandaag de haat met de paplepel ingegoten.

Ik heb enorme bewondering voor mensen die kinderen opvoeden in het  respecteren van andere kinderen, zoals Terre des Hommes doet. Een tehuis bieden aan kinderen die slachtoffer zijn geworden en aan kinderen die slachtoffers maakten. Ze verzorgen, naar school laten gaan, ze hulp geven bij het verwerken van trauma's, gehersenspoelde kinderen proberen weer een gezondere kijk op mensen te geven.     

27 december. Vanmorgen weer snoepzakjes gekocht voor de buurkindertjes, die nieuwjaar zullen komen wensen. Het zijn er nu drie, de kleindochtertjes van Jo die bij haar in het voorhuis wonen. De jongste is geboren op de dag dat de hele buurt naar de crematie van onze achterbuurvrouw was. Een heel emotionele dag, ook voor de jonge moeder die alleen naar het ziekenhuis moest, want haar man zat nog bij ons in de auto op de terugweg van de crematie. Het is al bijna 2,5 jaar geleden, maar zo'n dag blijft je bij.

Eerste kerstdag is een mevrouw in het Wooldseveen gezakt. Er zijn een paar veengebieden hier en iedereen weet dat het daar gevaarlijk is, behalve als het een tijd hard gevroren heeft. Veenwater bevriest minder snel dan ander water. Als kind werd ons ingeprent dat het levensgevaarlijk was om er zonder gids heen te gaan. Jachmans grootmoeder was, als vroeger zoveel oude mensen, ook bang voor het veen omdat het daar niet pluis was, met die witte wieven en dwaallichten en ze waarschuwde haar kleinzoon heel ernstig daarvoor.
Dat was natuurlijk wel een uitdaging voor een jongen. Hij kende dan ook elke meter van het veen. Je mocht er officieel niet in, er stonden bordjes met verboden toegang, maar dat was geen beletsel.
Toen we verkering kregen, ben ik vaak met hem mee geweest, vertrouwde helemaal op zijn kennis. Ik leerde ook zelf waar je wel en niet kon lopen.

Jachman ging eens mee op een officiële excursie in het Vragenderveen. Daar stonden op een plekje een paar zeer zeldzame plantjes, die de excursiegangers, een stuk of tien mensen, mochten zien. Er waren ook plekken met gewoon zeldzame plantjes, maar de zeer zeldzame, dat je die mocht aanschouwen was een zeldzaam groot voorrrecht. Goed, bij de bewuste plek aangekomen, moesten de mensen dáár gaan staan, dan zou de gids aanwijzen waar ze moesten kijken. "Kijk, mensen, dáár staan ze nu!"
Een mevrouw deed een stap opzij: "Wáár?" vroeg ze. "Ze stonden waar u nu staat, mevrouw. En het is levensgevaarlijk wat u deed, in het veen moet u nooit zomaar een stap opzij of naar achteren zetten zonder eerst goed te kijken."  Einde excursie.

Gelukkig heeft de mevrouw uit Winterswijk het avontuur overleefd, dankzij haar telefoon, 112, helicopter en ziekenhuis.

26 december. Paul van Vliet zei het jaren geleden in een sketch over de boer: "Daar he'w 't volgende op gevonne'n: ..." en er volgde een verhaal over opoe in de hanebalken "Ja, dat zijn mooie dingen voor de mensen!"
Wij hebben dan wel geen opoe in de hanebalken, maar als we met anderen voor het raam zitten zoals gisteren, dan zorgen we toch wel dat er iets te zien is.
We toveren dan bijvoorbeeld ons gitzwarte wilde konijn tevoorschijn. We lieten hem nu achter in de wei bij de border achter een joekel van een haas aanrennen,   -ze speelden het spel prachtig mee, niet heel even, maar zo lang dat we het allemaal met de kijker konden waarnemen.
Daarna voerden we nog even de sperwerman ten tonele die mooi een paar keer om de schoppe vloog en toen recht de klimroos naast het raam indook, misgreep en zich verwarde in de doorns. Het ging allemaal perfekt! Goed gedaan, jongens! Jullie mogen nog een keer!

25 december.  Kerstmis. Het kerstgevoel dat ik als kind had is totaal verdwenen. Het is nu een gezellige familiedag voor me, ook zonder het versieren van een boom, zonder het te luxueuze eten, zonder kerkgang. Het kopen kopen kopen is me vreemd. Vroeger kon het niet en nu het wel kan, taal ik er niet naar.
Er is in Nederland nog nooit zo vaak op één dag gepind als gisteren. Goed voor de economie, maar ook goed voor de mensen? Morgen is de woonboulevard weer open, de vakantiebeurs en weet ik wat allemaal. Ik ben verschrikkelijk blij dat ook m'n kinderen zich niet gek laten maken door de reclame en de glossy's met wat je 'moet' hebben om er bij te horen.    

24 december. Gistermiddag om een uur of vijf kwamen er in mist en diepe schemer kraanvogels over. Het waren er heel wat, ze vlogen laag maar waren niet te zien, alleen te horen. Als de ene vlucht ongeveer weg was, kwam er weer een volgende, ook links en rechts waren ze te horen. Toen ik vannacht om half twee wakker werd, hoorde ik weer kraanvogels. Ze vluchten kennelijk voor de kou.    

Nog even verder over Erich von Däniken. Het boek Zeichen für die Ewigkeit, Tekens voor de eeuwigheid, is van 1997, en na die tijd hebben archeologen van verschillende universiteiten op de Nazca hoogvlakte  onderzoek gedaan.  Ook zij kunnen het raadsel van Nazca niet oplossen.
De manier waarop Erich zijn twijfels over de gevestigde wetenschap uit, is behoorlijk beleefd. Het gaat meestal in vragende vorm. Kan de Archeologie me uitleggen, hoe het kan dat .......? en dan heeft hij een voorbeeld van iets dat je nauwelijks kunt geloven.
Een boek dat me erg boeit.  Het is verschenen zo'n 30 jaar na zijn eerste verslag over de lijnen. In die jaren is hij tig keer over dat Andesgebied gevlogen, heeft te voet de hoogvlaktes doorkruist en is steeds meer onder de indruk gekomen van wat hij ziet. Dertig jaar geleden dacht hij, dat hij er alles over wist, maar nu weet hij dat hij niets weet, het is een te groot raadsel.
Het motto voor dit boek is: Wie liever niet nadenkt, moet in elk geval van tijd tot tijd zijn vooroordelen opnieuw rangschikken. (Luther Burbank)

23 december.   Als ik in een vergeten doosje naar een paar paperclips zoek, vind ik de AAS weer in de vorm van twee reversspeldjes en twee kleefetiketten voor op de auto. De club van Erich von Däniken. In hetzelfde jaar dat de Amerikanen op 16 juli op de maan landden, 1969, verscheen het eerste boek van Erich von Däniken, Erinneringen an die Zukunft, bij ons onder de titel Waren de goden astronauten. Het boek sloeg enorm aan, alles was immers mogelijk nu mensen op de maan geland waren! Er volgden nog veel meer boeken, die we niet allemaal kochten, maar wel lazen.
Het fascinerende was, dat deze man enorm gedreven was, dat hij de hele wereld rondreisde om merkwaardige, tegenstrijdige dingen te zoeken, die moesten bewijzen dat er ooit een ontmoeting van aardbewoners met bewoners van buiten de aarde had plaatsgevonden, dat hij het oude testament en boeken van andere volkeren naast elkaar legde en verbluffende overeenkomsten vond.
Het tragische daarbij was wel dat hij geneigd was alles te geloven wat mensen hem vertelden. Na een paar jaar werd hij kritischer en beschreef hij alleen wat hij zelf gezien had en met anderen had besproken. Toen werd het echt interessant, want hij kon inmiddels ook gebruik maken van technieken als satellietfotografie, grondradar en luchtfotografie enz. 
Ik was al lid geworden van de vereniging AAS en ontmoette Erich begin jaren '90 denk ik, in Enschede. Nee, ik heb het nagekeken, het was 6 juni 1997. Hij zette zijn handtekening in de boeken die ik bij me had en ik kreeg nog twee titels cadeau.
Wordt vervolgd

22 december. Ik heb genoten van de uitzending Bij Yerli met Alexander Pechtold. Turken zijn beschaafde mensen. Op een enkeling na. Op veel enkelingen na, degenen die de moord op de Koerden in 1915 niet erkennen. Die nu nog mensen die daar over schrijven gevangen zetten en bedreigen.
Na Yerli gekeken naar Geert Mak met de jodenvervolging in Europa. De moord die mede mogelijk werd door het meewerken aan een keurig systeem door beschaafde burgers en een perfecte heilige administratie.
Bij het zien van alle gruwelijke dingen die mensen de Joden en andere vervolgden aangedaan hebben, vraag ik me af wat ik gedaan zou hebben als ik een Nederlandse politieman met gezin was geweest in 1942.  Mensen wisten niet wat wij nu weten. Slechts een enkeling was echt beschaafd en hielp mensen die in het nauw zaten waar hij kon.
Een paar keer per week kom ik wel langs het postkantoor. Op het grasveld ervoor staat op het Kuipers-Rietbergplein het standbeeld voor Tante Riek. Zij was een van de mensen die wél wist wat de juiste keuze was. Ze is verraden door een andere vrouw, miep oranje, en op 27 december 1944 overleed ze, 51 jaar oud, in het concentratiekamp Ravensbrück.

Zondag 21 december. Over het fietspad komen een jongen en een meisje aanfietsen. Bij het bruggetje over de beek stoppen ze, blijven op het zadel zitten en leunen achter elkaar met een voet op de brugleuning. De jongen gebaart naar het meisje dat dan in haar jaszak rommelt en hem iets overhandigt. Hij legt het op de houten brugleuning, doet iets wat ik niet kan zien, gebaart weer, nu met zijn hoofd en ze fietsen samen weg. Ze zijn nog geen tien meter verder als een zwaar rotje ontploft, ze kijken niet eens om. Op de leuning smeult het nog even na. O, hoe oud ze zijn? De jongen, als hij klein voor zijn leeftijd is, misschien 12 en het meisje hooguit 8. Ze hebben nog kinderfietsjes.
Het was geen kinderknalletje van een minirotje, maar een volwassen knal. Mag dat aan kinderen verkocht worden? Als dat niet mag, hoe komen ze er dan aan? Langs officiële kanalen mag het hier nog niet verkocht worden, wel in Duitsland, hier net over de grens. Geven ouders jonge kinderen zoiets gevaarlijks in handen? 
Drie avonden geleden tegen 11 uur 's avonds ontplofte een lawinepijl of zoiets heel dichtbij met zo'n dreun dat het licht flikkerde en de vloer trilde. Jachman  belde de politie. We zagen geen mens op straat, dus waarschijnlijk is het gevaarte vanuit een auto afgeschoten. Dat hebben we al eens gezien. Na een kwartier kwamen er twee  agenten aanrijden, er werd gezocht met zaklantaarns, maar zij en wij vonden geen resten.
We zijn wel alert op brand, hebben de batterijen in de rookmelders vervangen, met een huis waaraan zoveel hout zit, ben je voorzichtig.

20 december. Omdat ik erg van klassieke muziek houd, heb ik vaak radio vier aanstaan. Behalve als er gillende sopranen te horen zijn die langer dan 5 minuten aria's galmen. De zender bevalt me goed, op een paar onderdelen na. Een van die onderdelen is de reclame. Op radio vier is er heel andere reclame dan op radio 1, 2 of 3. Daar schettert, dreunt, jubelt of gilt het, maar op vier kwijlt het. Naar vier luisteren oude mensen en die kun je het best met zoetgevooisde verhalen geld uit de zak kloppen. Zo gaat dat:
'Wilt u de weééereld na uw dood iets goeóéoeds nalaten?' suggereren de notarissen, 'Komt uw lijfrente binnenkort vrij?' lokken de banken, en de ergste van alles: 'Help het arme weesje, help ons de liefde van God door te geven, giro .....'.
Of je gelooft in God en weet dat hij in staat is liefde te geven zonder tussenpersoon en girorekening, of je gelooft niet in God en wilt best helpen zonder dat misleidende zalverige gedoe.
Ik denk dat veel ouderen gevoelig zijn voor praatjes van notarissen ( o ja, een half jaar geleden was er precies dezelfde reclame met een adres van een groep notarissen erbij, dat stukje tekst ontbreekt nu, je hebt nu niet direct door dat het om notarissen gaat), voor de goede bedoelingen die banken met hun geld hebben, en voor het noemen alleen al van de naam van God. Dan zit het natuurlijk wel goed. Hier heb je ons geld. 

19 december. Het is al zo weer lente, mensen. 's Avonds is het al een minuut langer licht! 's Morgens wordt het nog gedurende een paar weken een paar minuutjes donkerder, maar wie ziet dat nou?

Ik ben heel blij dat de commercial (wat een rotwoord hier) voor de Zorg de publieksprijs voor de beste Loekiereclame gewonnen heeft. De oude mevrouw die zich uitgekleed voelt, omdat ze steeds weer andere hulpverleners krijgt om haar te douchen, zegt 'dan kan ik me net zo goed voor heel Nederland uitkleden.'
Er zijn mensen die dit een mensonterende vertoning vinden, zo'n oud lichaam dat zich voor de camera en voor het hele land uitkleedt, maar ik vind dat de aanleiding ervoor mensonterend is en de film buitengewoon mooi gemaakt is.  Op deze confronterende manier komt de boodschap heel duidelijk over. De dame zat vooraan in de zaal te glunderen. Een heel oude en heel kiene mevrouw. Dank van mij Annemiek, en ik denk ook van veel andere oude mensen. 
Het was ook de enige reclamespot van de 5 genomineerden waarbij de boodschap onmiddellijk duidelijk was. Volgens mij is dat het doel van reclame. Het gaat niet om de film, maar om de boodschap erin, om de naam van het product of de dienst. Er zijn mensen die exact het filmverhaaltje kunnen navertellen, maar als je vraagt wie wat wil verkopen dan weten ze het niet. Ik ben er zo één. Ben ook geen geoefende reclamekijker.

18 december. Iets heel anders! Dit is de eerste dag van een nieuw jaar in een al zeer lang huwelijk. Ouderwets hoor; zo lang met één mens in een huis leven, dat is toch verschrikkelijk geestdodend? Ja, dat kan zomaar, als je de verkeerde kiest. Nee, als je het geluk hebt gehad een vaak interessant en meestal aardig mens te vinden. Dat geluk heb ik gehad. En Jachman ook! Dat is echt iets om heel blij mee te zijn.
 Dat zijn we trouwens niet altijd geweest, want we wisten lange tijd niet, dat twee volwassen mensen samen kunnen leven zonder dat de een ondergeschikt is aan de ander. Voordat de ondergeschikte zelfstandiger werd en de meerdere een deel van zijn leiderschap overdroeg, werden er heel wat grensgevechten geleverd. Mensen die niet zoveel uithoudingsvermogen hebben, zouden het toen opgegeven hebben.
We zijn er heel goed uitgekomen en als de oude hebbelijkheden eens de kop opsteken, kunnen we er gelukkig om lachen.
Dit zal u vast allemaal worst wezen, doe het dus maar gewoon op uw manier.

Ja zeg, wat is dit nou weer, kun je het weer niet laten om over mijn schouder mee te lezen wat ik schrijf!! Je leert het ook nooit!!   (grijns)

17 december. Vervolg spaarlampen. Op SF1 werd gisteravond verslag gedaan van de lopende duurtest voor spaarlampen. Er zijn er al een paar uitgevallen, de test loopt inmiddels 18 maanden. Welke lampen zijn nog in de race? Ik kan SF1 niet ontvangen, dus moet de uitslag op de site lezen. Duurt meestal een paar dagen. De uitzending heet Kassensturz. Nee, nu staat het er al op! Na een 18- maanden test, na 12.000 branduren en 120.000 schakelingen branden er nog 4 lampen van de meer dan honderd waarmee begonnen is. Een van de winnaars wordt niet meer verkocht.  Ik begreep dat de test nu afgelopen is. Een paar lampen branden dus heel lang, al zijn huishoudomstandigheden toch anders dan die in een laboratorium. Kinderen, huisdieren, afstoffen, trillingen door aanstoten, ik noem maar wat op, kunnen de levensduur wel beïnvloeden.

Kwikzilver. Er zit gemiddeld 5mg kwikzilver in een spaarlamp. Dat kun je een spoortje vinden, zoals de propaganda zegt. Het is mede het giftigste en het milieu het meest belastende van de zware metalen, werkt op ons zenuwstelsel. De voorlichters denken dat alle lampen keurig bij het klein chemisch afval terecht komen. In de praktijk blijkt dat 90 % van wat daar hoort gewoon in de grijze container belandt.
Er zit nog veel meer in spaarlampen, wat niet in gloeilampen zit en wat allemaal wel eerst gemaakt moet worden. Hoeveel energie kost dat? Voorschakelapparaat, platina, condensator, generator, ontsteking, electrode, hittebeveiliging, insteekverbinding, lijm, gas en chemische beschermlaagjes, spul om te lassen, kunststof voor de houder en dus dat kwik.

In ruimten met een hoge temperatuur geven ze het meeste licht, op kamertemperatuur al wat minder en in koude ruimtes veel minder. 

Wat hebben we nu gevonden?
Voordelen van de spaarlamp:
Lager stroomverbruik door meer lumen per Watt
Langere levensduur
Minder warmteverlies


Nadelen:
Sterke electromagnetische velden
Flikkeren, ook al zie je dat niet
Slecht licht, onnatuurlijk
Milieubelastende fabricage
Giftig kwikzilver
Moet bij chemisch afval
Licht wordt minder vanaf helft levensduur
Levensduur hangt sterk af van aantal aan-uitschakelingen
Duur

In Zwitserland gelden voor het toepassen van bepaalde giftige stoffen dezelfde regels als in de EU.  Huishoudelijke apparaten en ook lampen met hogere waarden giftige stoffen dan hieronder staan, mogen niet verkocht worden. 
ppm= eenheid per miljoen-  in het rijtje procent, promille, promiljoen

·                     Cd Kadmium ≤ 100 ppm

·                                 Hg Quecksilber ≤ 1.000 ppm (Ausnahme: Leuchtstoffröhren) ! ! Vraagje: Hoeveel is dan wél toegestaan?

·                                 CrVI sechswertiges Chrom ≤ 1.000 ppm

·                                 PBB polybromierte Biphenyle ≤ 1.000 ppm

·                                 PBDE polybromierte Diphenylether ≤ 1.000 ppm

Op de VROM-site staat veel informatie, maar niet genoeg, er is weinig informatie over de nadelen van spaarlampen.
Waarom wordt de spaarlamp ons opgedrongen? Om het milieu te sparen, om de CO2-uitstoot te verminderen, om Philips te helpen overleven, om een goeie beurt te maken tegenover het buitenland, goed, allemaal prima redenen. Maar waarom  moeten de kleinverbruikers het milieu redden? Waarom zijn er geen maatregelen om de openbare verlichting terug te brengen tot de helft? Waarom mag er zo'n 10 miljoen kg vuurwerk de lucht in gaan met oud en nieuw? Ruim 400.000 kg gasvormige CO2 uitstoot en 1,5 miljoen kg stof van chemicaliën dat op de bodem neerkomt en in de grond spoelt, plus alle papiertroep en andere rotzooi, de vernielingen aan auto's en bushokjes, aan straatmeubilair enz.
Waarom de gewone burger voor ½ % vermindering van alle electriciteitsgebruik een ongezellig huis bezorgen met gezondheidsrisico's die we niet precies kennen?
Omdat het supermakkelijk is. Als overheid hoef je zelf je verantwoordelijkheid voor minder energiegebruik niet te nemen, je legt die bij de individuele burger, die met handen en voeten gebonden is aan zijn elektriciteitsleverancier.  Die burger heeft een vast adres, je weet precies wat hij verbruikt, die is makkelijk voor je karretje te spannen. Al levert het veel minder op dan ons voorgespiegeld wordt.
Zo, morgen maar weer eens wat leukers, ik baal van dit onderwerp. Al moet ik zeggen dat ik nu over spaarlampen wel veel meer weet dan drie dagen geleden!  

16 december. Vervolg van 15 december. Er zijn inderdaad addertjes, zeg liever adders. Ik heb eens gesurft op andere dan Nederlandse sites en kom daar toch iets meer en andere informatie tegen dan bij de Nederlandse voorlichting. In landen waar ze niet bang zijn voor een hoge zeespiegel is de voorlichting niet zo eenzijdig en ook minder juichend.

Oostenrijk, de publieke omroep: 'Bij de huidige stand van de techniek zijn spaarlampen als nachtlamp en bureaulamp niet aan te bevelen, waarschuwt de milieuraad in een uitzending. Als er al een verbod op gloeilampen komt, dan moeten er voor de EU vaste regels komen voor de grenswaarden van straling* bij spaarlampen. Bij een eventueel verbod moet rekening gehouden worden met gezondheidsaspekten.
Op dit ogenblik zijn spaarlampen door hoogfrequente electromagnetische velden niet voor elke plek aan te bevelen. Tussen lamp en lichaam moet tenminste 1,5 meter zitten.'
De spaarlamp flikkert met zo'n 40.000 Herz. Kun je dat zien? Nee. Merk je dat? Misschien. Mensen die daarvoor gevoelig zijn, krijgen hoofdpijn, concentratiestoornissen en zelfs zenuwpijnen.  Het licht geeft een deprimerende sfeer, zeggen veel gebruikers. Dat vind ik zelf ook, heb het uitgeprobeerd, al zijn er inmiddels lampen met verschillende soorten licht.

 Als je een lamp kapot laat vallen, kun je maar beter uit de buurt blijven, want inademen van kwikdampen is niet zo gezond. Er zit namelijk kwik in. Daarom moeten kapotte spaarlampen bij het klein chemisch afval, in Oostenrijk moet per lamp 15 ct verwijderingsbijdrage betaald worden. Er wordt gepleit voor ingebouwde voorzieningen die breuk van lampen verhinderen.

Spaarlampen gaan, hoewel ze 6 à 10 x duurder zijn dan gloeilampen,  lang niet altijd 6 à 10 x langer mee, en zeker niet in huizen die langs wegen liggen met zwaar verkeer. Goedkope spaarlampen gaan de helft van de tijd van dure merklampen mee.
Onze spaarlamp, een dure, die in een muurhouder zat, ging binnen het jaar stuk, net als de meeste gloeilampen op die plaats trouwens.

De Nederlandse Consumentenbond zegt o.a.: Spaarlampen halen lang niet allemaal de beloofde branduren. Een zeer goed merk dat 8000 branduren beloofde, liet het na 1250 uur afweten.
Van een ander merk dat 5000 uur beloofde, ging de eerste lamp na 2800 en de tweede na 3600 uur stuk. Een buitenlandse consumentenvereniging meldde een lamp die bij inschakelen kapot ging en een die het 280 uur volhield. Dat onderzoek loopt nog, veel lampen branden nog gewoon, al maanden.

Onze consumentenbond zegt niets over schadelijke electromagnetische velden. Nee, want die bestaan niet in Nederland. Zie maar hoe de overheid goedkeuring geeft voor UMTS- masten bij scholen en in woonwijken. Schadelijke invloed is niet bewezen, zeggen ze. Misschien heeft minister Cramer gisteren bij Pauw en Witteman meer informatie gegeven, maar ik heb die uitzending niet kunnen zien.
*morgen een overzicht van stralingswaarden, die op Zwitserse en Duitse sites staan.

15 december. 2008 is nu al het koudste jaar sinds 15 jaar, lees ik. De milieumensen die weten dat de zeespiegel deze eeuw met 130 cm stijgt, noemen 2008 daarom 'een dipje'. Ik zou het liever een hoopvol teken noemen! Behalve natuurlijk als je hoopt dat je profetie uitkomt. Al zul je nooit op je gelijk/ongelijk afgerekend worden.
Als wij nu zorgen dat dijken sterk genoeg zijn tot laten we zeggen 2050, dan kan de volgende generatie en de daarop volgende ook haar steentje bijdragen.

Gloeilampen verbieden is een mogelijkheid de CO2 uitstoot te verminderen, waardoor de aarde minder opwarmt, waardoor de zeespiegel minder stijgt. Spaarlampen zijn dus beter. Daar is iedereen het wel over eens- dat moet je wel, toch? Voor het welzijn van je kinderen en kleinkinderen?
Je hoort voorstanders vooral de meeropbrengst licht per Watt noemen, waardoor een veel groter rendement ontstaat dan bij de gloeilamp, zeker wel 80% tegenover 5%, waardoor er minder steenkoolcentrales nodig zijn.

Nergens kan ik vinden wat de productiekosten van een gloeilamp en een spaarlamp zijn met dezelfde lichtopbrengst. Alleen de winkelprijs. Wel lees ik dat de gloeilamp hooguit 1000 branduren heeft en de spaarlamp wel 10.000. Dat is nog al wat. Als dan het rendement ook nog eens zo'n 75% is, nou, tel uit je winst, je bent wel gek als je niet op spaarlampen overgaat.
Bij zo'n juichende reclametoon word ik altijd een beetje wantrouwig. Is alles wel alleen maar gunstig, zitten er geen nadelen aan, liggen er geen geniepige addertjes onder het gras. Ik ga eens zoeken.

Zondag 14 december. Gistermorgen in het dorp even gepraat met een oude kennis, bijna 80 jaar. We zien elkaar vaak zaterdagsmorgens tussen 8 en 9 uur ergens in een winkel of op de markt, want we hebben beiden geen behoefte aan winkelen, maar wel aan groente, vis en kranten, dus doen we boodschappen.
  Nu kwamen we aan de praat over vroeg opstaan, over jonge mensen die een heel leven voor zich hebben en de hele dag in bed kunnen liggen. Nee, wij oudjes hebben geen oneindige tijd meer, dus wij staan vroeg op.
Dat deed me denken aan een verhaal dat ik van de week las over een heel oude man, in de negentig, meen ik, die ver boven de maximumsnelheid over de weg racete, want zei hij, ze moesten maar voor hem aan de kant gaan, hij had immers niet veel tijd meer!    Kan ik heel goed begrijpen!
Waar ik dat las en in welk verband, krant, website, boek, 'k heb geen idee, maar 't was nog geen week geleden. Dat is erg.
Las net wel het interview met Paul van Loon (VK). Was benieuwd of het de Paul van Loon was, die ik ken van een heel ander verhaal. Nee, deze sprak met een zachte g.    Jachman veronderstelde, dat ie dan wel uit Groningen zou komen. Je kunt nog eens lachen met zo'n man!

Tijd. Een hoge leeftijd hebben, betekent weinig 'leef'tijd overhebben.  Bestaat de term een korte, een lage, een diepe, een kleine leeftijd hebben?  Nee, op jonge leeftijd wel, dat wordt vooral gebruikt in overlijdensadvertenties of bij het noemen van een bijzondere prestatie. Op leeftijd zijn, is oud zijn zonder prestatie, maar wel nog springlevend zijn.  Op de leeftijd van, enz. betekent meestal dat je dood bent.

13 december.  Op de Wheme is een namaakijsbaantje opgebouwd voor de kinderen. Gistermorgen was er een klas van een basisschool; ze hadden misschien schaatsen ipv schoolzwemmen. Ook leuk. Behalve het vallen, dat deed even zeer als op echt ijs.
  

Vervolg van De vooroordelen.
'Nederlanders vinden van Marokkanen: Ze kunnen niet tegen kritiek. Het is nooit hun schuld, het is altijd discriminatie.'
Uit de artikelen (zie hieronder 12 dec.) blijkt dat niet. De geïnterviewden geven juist aan dat ze precies weten waar het in hun cultuur fout gaat, er zijn alleen nauwelijks concrete en realistische oplossingen te lezen.
In mijn eigen onderwijspraktijk, - bij lbo/mavo, want op havo-vwo zat geen Marokkaan destijds-  bleek het wel degelijk waar te zijn. Als ik een corrigerende opmerking maakte, kwam direct het weerwoord: discriminatie!
Bij een corrigerende opmerking tegen een Nederlandse puber was het weerwoord: heb ik niet gedaan, nietes, ja maar u zei zelf...

Grappig was, dat toen ik tegen de Nederlanders zei: 'roepen jullie als je het ergens niet mee eens bent, ook maar 'discriminatie!' , dan voelt Hassan zich niet zo gediscrimineerd', er vreselijk gelachen werd bij de eerste de beste keer dat iemand het zei.  Hassan riep het verder alleen nog een enkele keer per ongeluk  en moest er dan zelf om lachen.

Een kwestie van terminologie, maar de boodschap van Nederlanders en Marokkanen was dezelfde: ik wil niet afgaan in de groep.
Daar kwam wel bij, dat veel Marokkaanse jongens door het thuisvoorbeeld meekregen, dat vrouwen mensen van een lagere orde zijn. Die hebben dus niks over je te zeggen.

'Marokkanen zeggen over Nederlanders: Ze zijn gierig.'
Nergens in de artikelen gaat het daarover. De Marokkanen die gestudeerd hebben, spreken juist over maatregelen die weggegooid geld zijn, over belastinggeld dat niet gebruikt moet worden voor de playstation- en rapcultuur van bepaalde buurthuizen, dat is geëmancipeerde dommigheid. Neem jongeren serieus, verwacht wat van ze, lok ze eventueel met amusement, maar leer ze dan wel debatteren, solliciteren, organiseer politieke avonden.

Ik ben heel benieuwd hoe het in Rotterdam onder Aboutaleb zal gaan. 

12 december. Vooroordelen of feiten? In de Volkskrant stond een hele pagina met vooroordelen van Marokkanen over Nederlanders en andersom. Wat zijn vooroordelen? Van Dale zegt: niet op kennis of redenering, maar op neiging, traditie of navolging berustend oordeel (mening) omtrent iets of iemand, ongegronde mening.
Een vooroordeel is dus een mening, geen feit. Als je de lijstjes langsgaat, kom je aan beide kanten wèl feiten tegen.
De hele VK- bijlage van woensdag 10 december staat vol verhalen van Marokkanen, mannen en vrouwen en over hun leven in Nederland. Ik neem aan dat je die beschrijvingen voor waar mag aannemen, anders kun je feit of mening niet vergelijken.

Het eerste verhaal is een verslag van de schrijver Hassan Bahara om met zakenman/rapper Appa (25) tot overeenstemming te komen over een biografie van de laatste op diens eigen verzoek. Het lukt na twee pagina's 'vermakelijke' en verduidelijkende tekst en grote foto's niet om het eens te worden, vanwege de hoge financiële eisen die Appa stelt en het feit dat hij door de politie gezocht wordt, omdat hij nog een paar gevangenisstraffen uit moet zitten.

Het tweede verhaal is een kort interview met twee jonge juristen, 30 en 32 jaar. De ene is zelfstandig advokaat en de andere zoekt werk bij de overheid. Ze zijn vriendinnen.
Een paar uitspraken van Ikram: Natuurlijk is het een feit dat Marokkaanse jongens overlast veroorzaken, maar de media leggen de nadruk op de hele Marokkaanse cultuur. .... Het heeft met groepsgedrag te maken op straat. ....Sommige moeders kunnen niet eens lezen.....voor jongens is het thuis niet leuk, ze wonen in kleine huizen, daarom hangen ze op straat. ........ De meisjes in Marokko zijn steeds vrijer geworden, maar de eerste en tweede generatie hier in Nederland hangt enorm aan de cultuur in het Rifgebergte zoals het vroeger was, die blijven heel streng.  
Samira: Er zijn hier geen tantes die op de kinderen passen als de moeder druk is, daarom worden kinderen aan hun lot overgelaten. ..... De moeders moeten leren lezen, dan maar eens niet alles tiptop hebben in huis.....Ouders zijn altijd strenger voor meisjes.....

Uit de rest van de verhalen rijst het beeld op van kleine huizen, meisjes en vrouwen die door vaders en broers geknecht worden, vaders die de hele dag niet thuis zijn, moeders die zich uit de naad werken, geen communicatie tussen vader en moeder, tussen vader en kinderen en tussen moeders en zonen. 
Maar daarnaast ook van een totaal ander beeld, van gezinnen waar het wel goed gaat.
Een familie in Enschedé, die onder elkaar twents praat, waarvan de kinderen gestudeerd hebben of nog studeren en die blij is dat er nu goede rolmodellen gekomen zijn voor Marokkanen, je kunt zelfs burgemeester worden.

Of de broers Azzdin en Walid. Azzdin die voor een groot deel de opvoeding van zijn twee jongere broers heeft overgenomen van zijn vader, in plaats van hem de ouderavonden bezocht, naast zijn eigen studie ging werken om de studie van zijn broers mee te helpen financieren, nu een goede baan heeft bij Lanschot Chabot.
Walid die ook het geldwezen inwilde, maar besloot leraar Engels te worden om zijn Marokkaanse leerlingen te kunnen begeleiden. Hij vindt dat sportverenigingen en scholen beter contact moeten houden met de ouders van leerlingen. Hij geeft als voorbeeld een jongen die geen stageplek kon vinden, door de school werd uitgeschreven, thuis niet durfde vertellen dat hij geen stageplek had en elke dag de deur uitging,  net doend alsof. 

Verhelderend is het verhaal van Fati (32), medisch bioloog en docent biologie. Er is veel te weinig aandacht voor de biologische gevolgen van stress en gebrek aan veiligheid. Kinderen worden thuis blootgesteld aan sociaal-economische druk, stress en psychisch en fysiek geweld. De hersenen van kinderen die in onveilige situaties opgroeien veranderen blijvend. Als volwassenen kunnen dergelijke kinderen moeilijk met emoties omgaan, ze gaan voortdurend grenzen over en zoeken onbewust stressvolle situaties op.
Haar vriendin Nadia (38) docent weerbaarheid, zelfverdediging en gevaarsbeheersing: Als ze dan zelf volwassen zijn, dragen ze dat weer over op hun kinderen. Zo is de cirkel rond. We moeten die geweldsspiraal doorbreken.

Wat de socioloog Ilias (25) over het verschil tussen Turkse en Marokkaanse jongens zegt is ook duidelijk: Leerkrachten zijn voor veel Marokkaanse jongens vertegenwoordigers van de vijandige maatschappij. Ze hebben zich een slachtofferrol aangemeten, iedereen is tegen hen, hebben ze zichzelf aangepraat.
Turkse jongeren worden in hun eigen kring bezig gehouden door de eigen instituties maar Marokkaanse jongeren groeien op straat op. Ze raken vervreemd van hun eigen cultuur, die van hun ouders, met waarden als beleefdheid, beheersing en respect voor ouderen. De jongens die herrie schoppen hebben gebroken met hun gezin, de moskee en het onderwijs. Ze groeien op in een moreel vacuüm.
Ilias verwacht veel van het onderwijs, maar weet dat het heel moeilijk is. De school is immers in alles tegengesteld aan de straat:
discipline- snel geld verdienen
structuur/patroon- weinig structuur
orde/regels- anti formele regels
zitten- bewegen/ dynamiek
denken- doen
geduld- snel succes
nerd/stuudje- macho
zelfbeheersing- toegeven aan passies/ behoeften
argumenteren- agressie/ geweld
bijdehand met de pen- met de mond
ABN- straattaal

Over vooroordelen een andere keer.

11 december.  'Tsja', zegt de sportverslaggever van de Gelderlander, 'van een homeopathisch middel tegen verkoudheid word je echt niet dronken, .... dat is een wel heel erg slechte smoes.' Hij schreef over iemand in de sportwereld die al een paar maal onder invloed achter het stuur was gekropen en nu een tijd rijontzegging plus een werkstraf gekregen had en die ter verdediging gezegd had, dat hij echt niet wist dat van twee borrelglaasjes Echinaforce je promillage omhoog gaat.
De opmerking van de verslaggever is niet zo vreemd. Veel mensen denken als hij, maar een flesje Echinaforce bevat 70% alcohol, het conserveringsmiddel waardoor de kruiden eindeloos goed blijven. Twee borrelglaasjes van dat spul zullen echt wel je promillage omhoogbrengen. Je neemt er normaliter niet meer dan een paar druppels van.

Bij de camping skiet het felverlichte fantasiebeestje weer net als afgelopen jaren met een noodgang van het dak naar beneden en dan met dezelfde snelheid achteruit weer omhoog. Wisselende snelheden maken het nog mooier. Soms redt hij het heen en terug gaan wel tien keer in 20 seconden, razendsnel, een volgende serie duurt wel drie keer zo lang. De mensen die daar wonen zien hun eigen dakversiering niet, maar wij mooi wel nu de bomen kaal zijn. Vanmorgen toen ik de gordijnen opentrok was dat zenuwending al wakker en in actie. Gelukkig zien we het niet vanuit de woonkamer en de keuken, maar dat de welstandscommissie zoiets lelijks en opdringerigs in ons prachtige buitengebied niet verbiedt, begrijp ik niet.

10 december.  Vandaag is het de Dag van de Rechten van de Mens. Zestig jaar geleden werd door de Verenigde Naties de Universele verklaring voor de rechten van de mens aanvaard in 30 artikelen. Ooit had ik een miniboekje met alle artikelen. Kwenie kwijt. Gelukkig is er internet.
Als je nu het nieuws hoort, ziet of leest, dan denk je dat die ondertekening niet erg aangeslagen is. De verklaring werd aangenomen zonder tegenstemmers, maar wel met acht onthoudingen: Sovjet-Unie en satellietstaten, Zuid-Afrika en Saoudie-Arabië. De dertig artikelen bevatten niet alle rechten van de mens, dat zijn er inmiddels 60. Hier staan ze nog eens.
Ook op 10 december, de Sterfdag van Nobel, wordt de Nobelprijs voor de Vrede uitgereikt, dit jaar aan Martti Ahtisaari, voormalig president van Finland en gedurende drie decennia VN-bemiddelaar bij internationale conflicten. Een man die op de achtergrond werkt.

9 december. Behandel een ander zoals u behandeld wilt worden. Een bijbelse les, maar ook één die gewoon bij onze opvoeding hoorde. Helemaal verkeerd! Je moet mensen helemáál niet behandelen zoals je zelf behandeld wilt worden, je moet ze behandelen zoals zíj behandeld willen worden. Dat is de psychologische les.
Heb je geleerd om de mensen aan te kijken als je met ze praat? Doe dat in het vervolg alleen maar bij mensen die dezelfde opvoeding gehad hebben als jij. Een Chinees zal je vreselijk onbeschoft vinden, als je hem aankijkt.

Vind jij het prettig met je en jij aangesproken te worden, doe dat maar niet bij een Duitser, die zal dat niet waarderen. Duzen wordt aangeboden door de oudere of de hogere in rang. Duz je elkaar eenmaal, dan is het weer superonbeleefd als je je eens vergist en weer per ongeluk een keer Sie zegt. Een inbreuk op de vriendschap. Zo voelt dat.
Ik kreeg bij het opruimen gisteren een kladpapiertje in handen, waarop Brávobrávo, -zo noemen we onder elkaar op de Franse camping de Duitse buurman Bernhard die zendamateur is-,  me uitlegt, hoe het duzsysteem werkt. Hij is leraar Engels en begrijpt daarom dat anderen moeite hebben met duzen na de lange winterperiode, waarin ze de les weer kwijt zijn en dan toch weer per ongeluk Sie zeggen, omdat ze dat op school geleerd hebben. 

Oorspronkelijk bestond in Duitsland alleen het du, maar toen de vorsten opkwamen rond 900 kwam de pluralis majestatisvorm, de meervoudsvorm, als aanspreekvorm voor die hoge adel in zwang en werd de meervoudsvorm sie gelijk maar met een hoofdletter geschreven ter verduidelijking, Sie.
Zomaar een paar voorbeelden. See ye!

8 december. U hebt inmiddels toch zeker al wel in een 'luxe restaurant' een  tafel gereserveerd voor Kerstmis ? Nee? Nou, dan mag u wel opschieten hoor, ze zitten al bijna vol.
Een glunderende heer op de voorpagina van de krant vertelt namelijk, dat het net zo druk gaat worden als in 2007. Dat verwacht hij. Zeker 2,2 miljoen couverts. Wel zal het bestedingsbedrag dit jaar iets lager liggen, nu €75 per couvert. Dat merk je natuurlijk wel in wat je ervoor krijgt, geen 7 gangen maar slechts 5 en ook een iets goedkopere wijn. Hij weet nu al dat ondanks de malaise de bezettingsgraad dit jaar ongekend hoog is.
Wie is die meneer die dat zegt? Ach ja, de sectievoorzitter Restaurants van Koninklijke Horeca Nederland (KHN), de sectie die het afgelopen jaar klaagde dat het zo slecht ging bij veel restaurants. Vraagje: zou hij iets willen verkopen? 

Een tweede krantenbericht. In ruim de helft van de woningen wordt gebruik gemaakt van huisparfum. Weet je niet wat dat is? Nestgeur! nestgeur uit een spuitbus. Vooral in de winter, als we meer tijd binnen doorbrengen, scheppen we graag een behaaglijke atmosfeer. Huisparfum hoort daar natúúrlijk bij.
Wie is de mevrouw die dat zegt? Mevrouw Van der Weijden. Ach ja, van Airwick, die van dat dure wc-ding. Mevrouw zegt, dat er de laatste jaren een flinke stijging is in de verkoop van huisparfums, met maar liefs 50%. Alice Plekenpol, die het bericht optekende, noemt dat meer dan de helft van de huishoudens. 
Mevrouw VdW vertelt alleen niet hoeveel ze er eerst heeft verkocht. Dat moet je toch wel weten, om uit te kunnen rekenen hoeveel 50% meer is. De suggestie is al duidelijk genoeg: heel veel. Mevrouw Plekenpol stinkt erin, óf speelt mee. Vraagje: zouden ze soms iets willen verkopen?

Van Sinterklaas kreeg ik een boekje. Goldstein, Martin, Cialdini, Overtuigingskracht, 50 geheimen van de psychologie van het beïnvloeden. Er staan voorbeelden in van beïnvloeding o.a. door taalgebruik. Ik heb het nog lang niet uit, want ik vind dat ik huiswerk moet maken. De krant lezen. Wie zegt wàt en waarom. Dat werk. Het boek is daarvoor niet bedoeld. De doelgroep is de 'verkoop'kant.
De boodschap luidt: Mensen willen ergens bijhoren. Als jij als 'verkoper' die mensen nu maar vertelt, 'velen gingen u al voor', dan kunnen ze natuurlijk niet achterblijven. Of het nu gaat om goede doelen, loterijen, kerstdiners of nestgeur. En dan maar hopen dat 'ze', wij dus, erin stinken.

Zondag 7 december. De midwinterhoorn was nu thuis te horen. Dat vind ik eigenlijk mooier dan als een toerist ergens gaan staan kijken. Jammer dat het net weer op sluitingstijd van de winkels was, dus veel auto's op de weg. Dat lawaai past niet bij het oergeluid. 
Ik las de Liemerse naam De Huttepiepen, voor een groep midwinterhoornblazers daar.  Die zal wel samenhangen met de ijzergieterijen langs de Oude IJssel, de hueten, dacht ik, net als in Duitsland. De familienaam Van Huet, chic uitgesproken als huët komt hier nog voor. Ook een wijk in Doetinchem heet De Huet. Over prehistorisch ijzerwinnen geeft HOME, Het Historisch OpenluchtMuseum Eindhoven mooie informatie in tekst en beeld. Hier
We hebben hier in huis even gebrainstormd waar huttepiepen voor gebruikt werden in de Liemers.
1. Begin werktijd blazen, zoiets als de stoomfluit bij de fabrieken vroeger: je hebt nog 5 minuten! Dit was in de tijd dat de gewone mensen geen horloge hadden.
2. Bij de kolenbranders, aangeven dat het houtskool klaar was om gebruikt te worden in de grondsmeltovens om het ijzeroer en houtskool te verwerken tot smeedijzer.  Middeleeuwen en eerder.
3. Aan 't werk, jongens, de baas komt eraan!
4. Een aardig meisje 'nafluiten'
5. Waarschuwing voor onraad, rondzwervende soldaten, rovers.
6. ......... als iemand het weet, meld het dan svp, want op internet heb ik het niet kunnen vinden.

6 december. Gisteravond dronken we op het heerlijk avondje een 5 glaasjeswijn, aanbevolen door omfietswijn-aanbeveler Nicolaas Klei. Jachman kreeg de Superwijngids al voor zijn verjaardag en geniet dagelijks van aankopen n.a.v. 
Ik geniet daar ook van mee, maar bijna nog meer van de schitterende omschrijvingen in de gids. Nu kunnen de meeste wijnschrijvers er wat van, maar Klei doet het, ja, eh duister, tenig. Wij dronken deze wijn: "Helderder, eleganter, fruitiger van smaak dan de sublieme maar sinistere 2006. Wel weer donker fruit, bittere chocolade, duister kreupelhout, maar nu ook kleurrijke specerijen en wat zonniger afdronk. Deftige wijn met puntgelakte teennagels. 13%". O zo! Daar ga je toch voor, niet dan? En dat proef je er ook goed vanaf! Hoe kunnen ze het ervoor doen, voor nog geen 5 euro!
Heb me gelijk aangemeld voor de nieuwsbrief. Ik wil niks missen van Heer Klei.

5 december. Wat goed van ze! Wat goed van ons! "We" betalen per huishouding even veel voor ons gas als in 1985. Hoezo klagen over de hoge stookkosten?
En dan wordt er in de krant voorgerekend dat het helemaal niet nodig is te klagen. Door betere isolatie, door HR-ketels, door de zachtere winters maar vooral door de opwarming van de aarde,  1,5 º al sinds 1985!, zijn per huishouding de kosten gelijk gebleven.
Daar heb ik wel een paar opmerkingen bij. Ten eerste, wie stuurt dit bericht naar de kranten? De laatste jaren zijn we veel alerter geworden op de vraag waar zo'n bericht vandaan komt. Meestal moet er wat 'verkocht' worden.
De overheid, Productschappen voor vee en vlees en eieren, Productschap zuivel, Productschap vis, Productschap tuinbouw enz. sturen berichten de wereld in als een product verdacht in het nieuws is gekomen of beter verkocht moet worden. Het is vaak moeilijk te achterhalen waar zo'n bericht vandaan komt.
Ten tweede, die huishoudens. Er zit wel verschil in grootte tussens huishoudens van 1985 en die van nu, ook de samenstelling is anders. Nu kleinere gezinnen, waarvan de ouders allebei buiten de deur werken en de verwarming overdag laag zetten, eenoudergezinnen, waarvan de verzorgende ouder het thuis heel druk heeft of parttime werkt en de verwarming laag kan zetten.
De hoge gasprijs moet kennelijk 'verkocht' worden.

4 december. Alle hazelaartakken zijn op een paar dunne na door Jachman weggezaagd, in mootjes verdeeld en opgeslagen in de berging. Die dunne moeten blijven zitten om de nieuwe uitloop komend voorjaar een betere start te geven. 't Was 5 jaar geleden voor het laatst gebeurd en sommige takken waren wel 10 cm in doorsnee en boomlang.

We worden de laatste dagen telkens hevig opgeschrikt door harde knallen of er een bom ontploft. De winkels in Duitsland mogen het hele jaar vuurwerk verkopen en daar wordt hier door de plaatselijke jeugd flink van geprofiteerd. Hier is het verboden om te knallen, tot ik meen 30 december. Er zijn speciale maatregelen genomen bij de politie om erop toe te zien dat het ook niet gebeurt. Maar hoe kunnen ze het controleren als er bommetjes uit auto's worden gegooid of als er in een wei achter een boerderij met een carbidbus geschoten wordt? Het is echt niet altijd landelijk rustig hier! 

3 december. Afgelopen nacht heb ik toch maar weer in mijn eigen bed geslapen. 't Was trouwens best wel een goed idee voor gisternacht, alleen kon ik mijn bed niet uitkomen dat op de vloer lag, twee dunne dekmatrasjes van Ikea op elkaar. 't Was mooi stevig, boog niet door. Dat was prima. 't Schuim zakte wel in en voelde na een tijdje hard aan. Dat was niet prima. Maar het idee was goed!
Dat uit bed komen? Eerst op de buik zien te draaien, dan op de knieën gaan zitten, maar dan! Op het strand heb ik er nooit moeite mee, nu vond ik het gewoon ja, 'k weet niet, niet zoals ik zelf ben, zoals ik weet dat ik kan zijn, eventjes zonder er bij na te denken vlug en lenig opstaan van een matras op de grond. Ik heb overal op de grond gelegen en ben steeds gemakkelijk weer overeind gekomen. Jachman zegt, dat ik het eens onder tafel moet proberen, ja, dát is pas moeilijk! Leuk hoor. Overal sloeg natuurlijk op 'overal behalve onder tafel'.

2 december. Charles Groenhuizens geschiedenisprogramma vind ik interessant. 1949- 1980 was het tijdperk dat zondagavond aan de beurt was. Wat kwam er voorbij om de grote veranderingen aan te tonen? De wederopbouw van na de oorlog, het verlies van ons Indië, de Deltawerken na de overstroming van 1953, de ontwikkeling en uitbreiding van de steden, de eerste gastarbeiders uit Italië, Spanje en Turkije, aardgasvondst bij Slochteren en rijkdom, de ontkerkelijking, de vrijheidsdrang van de jaren '60 met rock en roll en drugs, Gerard Reve en Jan Cremer, Marga Klompé en Gerard Reve. Het ging eigenlijk alleen om West-Nederland.
Het was een programma zonder de opvangcentra voor de Ambonezen in plattelandsgemeenten, de sluiting van de mijnen in Limburg, de teloorgang van de textielindustrie in Twente en Achterhoek. Misschien komt dat een volgende uitzending aan de orde?  

1 december. De laatste berk in de border is ingestort. Al was hij dood, hij stond nog wel rechtop. Nu dus niet meer, pech voor de gebruikers van elfenbankjes. ????  Eerst stonden die horizontaal en nu de boom scheef ligt, staan ze nog horizontaal! Zijn het nieuwe,  of oude die zich als de bliksem aangepast hebben? Nakijken dus.
Het zijn geen elfenbankjes maar berkenzwammen. Bijzonderheid: Ze staan altijd horizontaal, hoe de tak of boom ook groeit, zodat de sporen zich optimaal kunnen verspreiden. Gedroogd is de zwam supertaai, lang houdbaar en geschikt als tondel.  De beroemde ijsmummie Ötzi had ze bij zich toen hij na 5300 jaar gevonden werd.
De Engelse mycoloog Cartwright gebruikte berkenzwammen om de inkt van zijn ganzenveer af te vloeien en bijenhouders verbrandden in hun pijp stukjes ervan om bijen te bedwelmen. De overgebleven kooltjes en as werden na fijngewreven te zijn met fijn zand vermengd en als desinfecterend en bloedstelpend middel op scheerriemen gebruikt.