31 december. Traditioneel worden er vandaag weer oliebollen en nieuwjaarsrolletjes, (knijpertjes, hier kniepertjes) gebakken. De eerste koop ik bij de bakker, een paar voor het idee, en de laatste hebben we al bijna op, ik bakte er zo'n vijftig voor Kerstmis, lekker bij pudding en ijs.
Traditioneel worden kniepertjes plat gebakken, maar voor nieuwjaar worden ze opgerold, zó uit het ijzer. Het betekent dat je nog niet weet wat het jaar je brengen zal.
Mijn moeder bakte ze vroeger boven een gasvlam in een wafelijzer, dat met twee lange handvatten dichtgeknepen werd, vandaar de naam kniepertjes, maar ik kocht dit jaar een elektrisch ijzer. Wel zo makkelijk, bovendien heb ik geen gasfornuis.

30 december. De schoppe heeft zijn pannen weer terug, die er bij het omzagen van de bomen afgevallen waren, de enige panlat die nog vastgemaakt kon worden aan een enigszins stevige balk is vastgetimmerd, en als er nu geen zware stormen komen, kan die schoppe nog een paar jaar mee.  De takken zijn uit de beek gevist en liggen netjes in het bos aan de overkant. We zijn benieuwd wat er voor groens weer op zal slaan, nu de andere oever lichter is geworden.
Nog een leuk wetenswaardigheidje van ChrisJan geleerd: De schoppedeuren aan de regenkant werden vaak van populierenhout gemaakt dat eerst in paardepis gelegen had. Het werd dan zo hard als beton. Eikenhout dat die behandeling onderging, werd zacht. De kleine schoppedeur is van populierenhout. Bij de grote deuren aarzelde CJ, tikte wel drie keer met zijn hamer om het geluid te horen, nee, het was eikenhout. Ook keihard.
Wij hadden geen 'ronde' of holle dakpannen meer, maar CJ bracht er zoveel mee dat het gat dat hij gemaakt had weer dicht kwam. Het zijn heel dikke zachtgebakken pannen, loodzwaar, handgemaakt. Geen twee pannen sluiten goed op elkaar aan. Daarom werden er aan de binnenkant strodokken tussen gestopt om het dak een beetje dicht te krijgen. Prachtnestmateriaal voor vogels en muizen.
Een voordeel van die slechtsluitende pannen is dat ze niet van het dak afwaaien, de wind kan goed tussen de kieren door blazen. De moderne dunne lichte pannen waaien er meestal af bij draaiende zuigwinden. Daarom worden ze wel vastgeschroefd.

29 december. Omdat het nog bijna donker is als we gaan wandelen, vallen ons dingen op, die we anders niet zouden zien. Vroege vogels bijvoorbeeld. Op het wandelpad hipt een merel, of een vink of een heggemus, typische grondzoekers. Ze hebben honger en gaan op pad. Letterlijk, vliegen durven ze nog niet. We kunnen ze een tikje met de voet geven, ze rennen dan verder over het pad of vliegen er 5 cm boven, maar ze vluchten niet opvliegend weg zoals wanneer het licht is. Kennelijk kunnen ze niet goed zien in het donker en is wegvliegen bedreigender dan een tikje krijgen van mensen.
De vogels die we het leukst vinden om te zien bij de voedertafel zijn de staartmezen. Zo onverdraagzaam als VINK en pimpelmees zijn, zo sociaal zijn de staartmezen. Het grootste aantal dat we aan een vetbolletje zagen hangen is acht, één plumeau van grijs/bruin/zalm gewriemel en geklets. Lekker, he? Ze zorgen toch maar goed voor ons. Is het daar bij jou ook zo vol met zaadjes? Anders kom je maar hier, hoor. Zie de foto's vanachter het raam!
  Foto van internet, doe mijn best zelf een foto van een knoedel staartmezen te maken, dan maar vanachter het raam.

Gelukt! 4 stuks. Ze zijn constant in beweging, dus deze foto vind ik nog helemaal niet zo slecht! Zei ze bescheiden ;-)
1 minuut later en nog beter! 5 stuks, van één is alleen de staart te zien.

28 december. Na 3 jaar vragen is dan eindelijk een begin gemaakt met het opschonen van de oever aan de overzijde. De opslag van acacia's was zo hoog geworden dat als ze zouden omwaaien, ze op ons dak zouden vallen. Dat omwaaien was niet denkbeeldig, want de oever is aan die kant onderspoeld. Ook is bij het doorgraven van de nieuwe beekuitmonding dwars door wortels heen gesneden, dus ook die bomen staan scheef en wankel.
Aangezien Jachman het type is van 2 uur nadenken en dan 1/2 werken, en ChrisJan meer is van 5 minuten nadenken en 2,5 uur werken om de extra rotzooi op te ruimen, botst dat een beetje.
Ons glazen windscherm staat nog, al sloegen de takken er tegenaan, alleen het dak van de schoppe ging nog wat verder kapot. Nu ligt de beek nog vol takken. Hij zou vandaag terugkomen om een nieuwe panlat tegen het dak van de schoppe te timmeren, zijn ladder ligt hier nog.
 

27 december. Onze dochter die op een heuvel in Duitsland woont, vertelde een mooie waarneming. Terwijl we met elkaar belden, riep ze ineens: 'O moeder er wordt net buiten in de wei hierachter een lammetje geboren!'
Ze kijkt er vanuit de woonkamer op neer.
Even later belde haar zus haar ook op en toen vertelde ze dat er net een buizerd aankwam en dat ze direct naar buiten moest...
Vanmorgen mailde ze het volgende: 'Schitterend verhaal met de sperwer. Dat ik gistermorgen vanachter het raam, uit een warme woonkamer kijkend, zie hoe een grote buizerd de vruchtblaas (nageboorte) eet van een net geboren lam, heeft Marieke vast verteld. De buizerd zat op nog geen 20 meter van het lam vandaan en was 2 keer zo groot.
Toen hij ermee wilde wegvliegen, pakten 2 kraaien het hem af. Zo'n groot stuk rood vlees in de lucht boven een witbevroren grond.'
Ja, dat zijn echt zeldzame beelden uit de natuur die je altijd weer voor je blijft zien.

26 december. Toen we nog niet zoveel van het gedrag van vogels wisten, zetten we de wintervoertafel op het grasveld dichtbij het raam. Konden we het gedoe mooi zien. Wij niet alleen, ook de sperwer. Met een grote boog kwam hij om de schoppe vliegen en greep dan geregeld een kleine vogel, omdat die zich zo snel nergens kon verbergen. Al jaren staat nu de voedertafel stijf naast de rododendron en onder de esdoorn, dicht bij de schoppe. Vluchtgelegenheid genoeg en bovendien niet zo snel te zien door een sperwer die om de hoek komt.
Gistermiddag kwam een sperwer van de andere kant om de schoppe, miste de tafel en ging toen in de esdoorn erboven zitten. Hij keek rond waar al dat sappige vlees gebleven was. Het zal een jonge vogel geweest zijn, we zagen nog nooit een sperwer zo dicht bij huis in een boom zitten. Leuk voor de  bezoekers die binnen voor de ruit zaten. Leuk voor ons: Och ja, dat zien we hier dagelijks!

Kerstmis. Het is nog bijna donker als we langs het water lopen. We horen gesnater, maar zien nog bijna niets. Na een paar minuten begint de oosthemel aan de horizon diep warm donkerrood te kleuren, weer een paar minuten later is het een fel rose geworden, dat zich snel uitbreidt tot het noorden en zelfs helemaal naar het westen. Dan zien we een lange rij vogels op de ijsgrens midden over het meer zitten. Groepen eenden en meeuwen, soort bij soort.
      
Aan de grond begint het net te vriezen, we zien het wit worden. Op de terugweg merken we pas hoe hard het waait, oostenwind?
De koffie en de chocolademelk met eigengebakken appeltaart wacht. Het is weer een heerlijke morgen.
 

24 december. Vorige week liet ik een paar foto's zien van de wei midden in het dorp, de Scholtenbrug. Nu twee maal de Grote Kerk, waar ik toen met de rug naartoe stond.
    Duidelijk is het boerderij-achtige dak te zien met de houten topgevel, zoals veel boerderijen hier hebben. Duidelijk is ook dat de kerk oorspronkelijk een Roomskatholieke kerk is geweest. De grote toren met het kleine torentje, Maria met kind.
Konijnennieuws. Ik wilde het stil houden afgelopen week, maar nu moet het eruit: woensdag zagen we een jong gezond konijn in de wei. Gisteren kwam hij thuis met een alleenstaand meisje. Als ze nu maar niet al te preuts is, dan wordt het misschien nog wat. Hij plukte al wel een bosje gele en paarse viooltjes voor haar. Nou, meer alleen de bloemen, de steeltjes alleen liet hij staan.

Zondag 23 december. Dooi, maar bij Erve Kots was het nog spekglad op de veldkeitjes voor de ingang. We waren vanmorgen bij Dialect op de koffie, een periodieke bijeenkomst om verhalen en gedichten in de dialecten van Achterhoek en Liemers te beluisteren en te spreken. Er waren veel oude mensen, eigenlijk waren de enige jonge mensen de serveersters die rondgingen met kommen koffie. En die waren vooral lekker om de handen aan te warmen: het leek binnen wel te vriezen, zo koud was het op de stenen vloer. De mensen haalden hun jassen uit de garderobe om binnen aan te trekken. Geen goeie beurt van Erve Kots.
       Zo zag de rijp er gistermiddag nog uit, aangroeisels van wel 3 à 4cm. Vanmorgen viel alles op de grond en leek het wel gesneeuwd te hebben.
 

Vervolg 22 december. Jachman was vanmiddag nog met de elzen bezig tot de maan al hoog boven de bomen uitkwam. Het was zo'n heldere lucht, dat hij los leek te hangen als een bol, niet een platte schijf als gewoonlijk. Ik heb geen telescoop, maar het was met het blote oog te zien.
    

22 december. Eindelijk weer zon! Toen ik uit het dorp terugkwam, stonden de topjes van de linden in de zon, de rest van de bomen lag in de schaduw van de linden aan de andere kant van de weg. Ons kneusje mocht op de foto. Al wel 10 jaar denken we dat het z'n laatste winter is, maar hij redt het telkens weer! Ooit zijn zijn wortels zwaar beschadigd door de aanleg van een elektriciteitskabel, door een lek in de gasleiding en door een leidingbreuk waardoor hij weken in het water stond voor de breuk ontdekt werd.
Afgelopen jaar heeft hij nieuwe twijgen gemaakt in de top. We wachten vol spanning af of het een laatste opleving is of een volledig herstel.
         
De andere foto is van de bomen voor langs het Hilgelomeer, de opening in de rij is de doorgang naar het pad langs het water. Ik vond de slagschaduw prachtig uitkomen, die zie je zonder rijp lang niet zo goed.