31 oktober. Koud. Vorst aan de grond. Niks voor slakjes. Die zoeken het hogerop, op het beslagen windscherm. Links tegen het hout zit-ie uit te rusten. Het is goed te zien hoe hij bij zijn wandeling telkens een stukje via de kamperfoelie is gegaan waar die tegen de ruit drukt, en dan weer over het glas verder is gekropen. Het spoor 'tekent' de kamperfoelie ahw na.
Hij zal wel iets te eten vinden daar, want anders ga je toch niet voor je lol met je buik door water van 1 gr. schuiven en daarbij iedereen je blote buik laten zien ook nog? 

30 oktober. De regenmeter wees net ruim 16 mm aan op deze fantastisch heldere morgen, zeker in vergelijking met gisteren, toen het de hele dag niet droog is geweest.
Ik heb al zoveel foto's gemaakt van het Hilgelo en altijd als de zon zo mooi laag staat, wil ik opnieuw het licht vastleggen. De eerste foto is 'gewoon', maar de tweede heeft een vreemd rad-effect.
    
Zondag bij het landkiek'n wees Jachman me op de toegangsslagboom naar ons bosje, die gemaakt is van een dikke tak die rust op de 'post',  een stam van een vorig jaar  omgestormde en afgezaagde acacia. Een meterslange uitloper stak uit de hekpost. Het stuk dat naar de weg groeide was er afgebroken, maar het stuk aan de boskant is goed te zien. Rechts beneden is de bovenkant van de post te zien met de slagboom die erop rust. Onder de slagboom is de plaats van de uitloper te zien en boven de slagboom de groene takken die hij al heeft.

29 oktober. Uileballen. Er is één plek in de border waar vaak uileballen liggen. Goed dan, uilenballen. Er staan dennen rond een kleine open ruimte, net een kamer. Het is er altijd donker, een beetje geheimzinnig. Uilenballen was lange tijd alleen een woord voor me, ik had er nog nooit een gezien. Een jaar of 15 geleden was ik op een KNNV-cursus, braakballen onderzoeken. De instructeur bracht dan een grote zak braakballen mee, die wij uiteen moesten pluizen en de inhoud beschrijven.
Waar haalde hij die hoeveelheid vandaan? O, gewoon vanonder een paar bomen waar vaak uilen roesten. Ik dus bij elke boom met vogelwit eronder zoeken naar die verdomde uilenballen. Nooit vond ik er een.
Tot ik bij het takken gooien op de snoeihouthoop onder de dennen, mijn haarband verloor.  Toen ik hem opraapte, zag ik, jawel! een uilenbal. Als er één ligt, dan zullen er wel meer zijn ook, dus zocht ik verder, vond een jampot vol. Nu kijk ik daar nog wel eens, soms liggen er een paar, een andere keer niets, maar vanmorgen weer 3 stuks. Ze zijn heel licht en er steken botjes uit. Om de grootte te laten zien heb ik er een kastanje bij gelegd.
Tot zo ver vertelde ik het aan Jachman. Die vond het maar een onwetenschappelijk verhaal. 'Wat zegt nou zo'n foto?' Nee, niet veel, 4 rare dingen op het bureautje dat ik al sinds mijn 15e jaar heb.
Ik snap het. Openpeuteren dus, maar die loep verdom ik.   Het lijken klauwtjes van een vogeltje en andere vogelonderdelen. Misschien toch geen uilenballen? Braakballen van een sperwer of een valk? Van de cursus herinner ik me vooral muizekaakjes en tandjes van de bosmuis, de spitsmuis, de weetikwatvoormuis.  Nee, dit wordt me te moeilijk.

Zondag 28 oktober. De zomertijd is afgelopen. En niet 'de wintertijd is begonnen', zoals ze op het journaal vertelden. Hoe het dan ook genoemd wordt, Jachman stond gewoon op de zomertijd op. Wandelen als het schemert en langzaam dag wordt, is heerlijk. Een paar mensen, een visser en een jogster, vinden dat kennelijk ook als we om 7 uur elkaar lachend begroeten.
Boomklevers. In de krant een stuk over boomklevers en boomkruipers. De eerste kunnen langs een stam naar boven en naar beneden lopen -met de kop naar beneden- en de tweede alleen maar naar boven. Boomklevers zitten graag in hoge bomen en zoeken daar ook hun voedsel. In het rivierengebied zie je ze nooit, boomkruipers soms wel.
Hier zitten beide soorten, de eerste soort zelfs heel dicht bij huis. Als ze een door eekhoorns verstopte hazelnoot vinden, vliegen ze er mee naar een acacia of eik, klemmen de noot in een spleet van de schors en kunnen hem zo openhakken. 's Winters doen ze dat ook met zonnebloempitten die we op de voedertafel strooien. Je ziet dan de witte bastjes onder de 'bankschroef' liggen. Ze eten graag op kop hangend. Om te kunnen slikken, moeten ze dan hun kop heel ver optillen, een karakteristieke houding. Het klopt ook dat ze onder boombast naar insecten zoeken, maar ze zoeken ook in struiken en ook op de grond waar ik van de week de bramen weggetrokken heb. Het is een paartje dat zich hier kennelijk thuisvoelt. 

27 oktober. Foto 1 wilde ik vorige week zaterdag laten zien en foto 2 vandaag. Vorige week vergat ik het en vandaag is het bewolkt. Nu dan maar beide foto's in één keer. Gemaakt met 1 minuut verschil, 5 over 9 zaterdag 20 oktober. Begin herfstvakantie voor de één, richting oost en voor de ander eind vakantie richting west. Nee, er is niks op te zien, daar heb je gelijk in, maar het gaat om het idee!
    
26 oktober. Donker, grijs, somber. Om acht uur nog niet te zien waar de zon op zal komen. Nog niet te zien waar de drollen liggen. We lopen dus precies midden op het pad. Het helpt niet. Worden we niet vrolijk van. Wat anders dus.
Het was zo prachtig stil buiten, dat we van een grote afstand de vogeltjes konden horen wakker worden in de bomen achter Samberg. Wat een gekwetter. Waarom?
De spreeuwen kunnen niet meer in het riet slapen, dat is onder het gewicht van die duizenden vogels geknakt. Ik zal eens even nakijken wanneer ze vorig verder getrokken zijn. In 2005 waren ze er op 27 oktober nog. Vorig jaar weet ik het niet, de laatste foto was van 13 oktober. Ik ben daarna een tijdje ziek geweest.
Als we thuis komen, zien we van de weg die hoog ligt dat onze dakgoot zich weer kan laten zien.  Jachman 'hèf zik good ehad' gisteren. De lage en de hoge goot zijn weer schoon. Niet dat het veel helpt, want er komen nog karrevrachten blad. Bij zuidenwind van de rode beuk, bij westenwind van de linden langs de weg en de plataan, bij noordenwind van het bos, van de beuken vooral, en bij oostenwind van de eik van Jachman en spul uit de border en van de beuk de linden en de beuken. Het wervelt rond het huis en blijft voor de achterdeur liggen. Er is hier veel te doen. Onze oude tante Dien vroeg eens een beetje neerbuigend wat neef Jachman eigenlijk de hele dag deed? 

25 oktober. De grassen doen het weer prachtig in de voortuin, beter gezegd het voortuintje. Ze hebben manshoge pluimen. Eronder staat sedum spectabile 'atropurpureum'. Niet dat ik dat uit het hoofd weet, maar met behulp van Wim Oudshoorn kom ik erachter. Boekje uit 1974.
Ze beginnen zich nu uit te zaaien en staan in de berm buiten de heg, langs de beek op de stofdroge oever, op een paar andere heel droge plekjes. Ze bloeien nu naast kamille en een pol margrieten. Hebben de nachtvorst doorstaan!

Voordat ik de bollen kon poten, moest ik de onder de beuk woekerende bramenopslag verwijderen, drie kruiwagens vol dit keer. Zoals ik op 13 oktober log 14 al liet zien, wordt er heel wat rotzooi uit de auto gesmeten. Nu vond ik nog een zo op het oog porno-achtige dvd onder de bladeren. Mooie suggestieve foto. Hoesje ontbrak. Ik stel me het volgende voor, behalve het tegenvallende voor de hand liggende autowerk. Vrouw wil een cd in het laatje schuiven, merkt dat er nog een inzit, haalt die eruit en ziet die suggestieve foto. Raampje open, weg ermee! Ruzie. Zoals ik gisteren bij Marjolijn Februari weer hoorde: je haalt eruit wat erin zit, in jezelf dan!

24 oktober. De buizerds die hier in de buurt nestelen en hier hun territorium hebben, worden steeds opnieuw opgejaagd door kraaien. Dat die laatste in het broedseizoen niet dol zijn op meeëters kan ik me goed voorstellen, maar nu in deze tijd? Er is genoeg te eten voor kraaien en buizerds zou je denken.
Nu zit hier een buizerd in de buurt, die steeds zijn zelfde rondjes vliegt. Hij laat zich nog niet boven de wei zien, of eerst één kraai en dan, na zijn strijdkreet, nog éen en nog één, begint de achtervolging. 
Ik heb eens gehoord dat kraaien proberen om boven de buizerd te komen om op hem te kunnen poepen, hij kan dan niet meer goed vliegen omdat z'n veren aan elkaar plakken en moet naar de grond. Kraaien zijn slim, het zou me niks verbazen als dit verhaal waar was.
         

23 oktober. Jachman heeft 'zijn' narcisbollen in de grond. Elk jaar moeten er nieuwe bijgezet worden, want ze lopen wel sterk terug in onze zandgrond. Onder de rode beuk ben ik bezig met het bijplanten van sneeuwklokjes, crocussen en anemonen. Buiten langs de heg heb ik al groepjes kleine narcisjes geplant. Ben benieuwd of het allemaal opkomt. Vorig jaar stonden er nog een paar grote narcissen buiten de heg. Op een gegeven moment waren er een paar bloemen afgeplukt en een eindje verder weer weggesmeten. Er waren ook al eens kinderen binnen het hek aan het narcissen plukken, 'voor mama'. Dat vind ik niet zo erg, maar dat zinloos plukken en weggooien is jammer.
  Deze egel is denk ik zijn moeder kwijt en scharrelt nu op klaarlichte dag rond het huis. Zoekt hij een plek om te overwinteren?

22 oktober. Een volkomen wolkeloze zonsopkomst. Rond die tijd wordt er al druk zuidwaarts getrokken door vluchten duiven. Dat gaat maar door, dat moeten er duizenden en duizenden zijn. Dat is natuurlijk elk jaar zo geweest, maar vorig jaar viel het me voor het eerst op en dit jaar lijken er nog wel meer te zijn.
Ook zien we kleine groepjes kraanvogels nog niet op hoogte overkomen als we in het bos lopen. Het hoge geluid van de jonge vogels overheerst. Tussen de bomen door kan ik ze niet goed op de foto krijgen.  Wel een foto van een klimopstam. In het witte licht zag hij er vreemdgekleurd uit en daarom viel hij Jachman op. Foto is niet geflitst!

Gistermiddag heeft het lang gemiezerd en ook wat harder geregend. We zagen toen een groepje van zo'n 25 kraanvogels uit de wolken zakken, oostwaarts om Winterswijk koersen ri Bataafse molen, toen omkeren en recht op ons af komen en laag aan de westkant van W. naar het zuiden vliegen. Ze vliegen als ze laag zitten kennelijk liever rechtsom dan linksom in zuidwaartse richting. Als ze heel hoog vliegen, gaan ze ook recht over het dorp. Ik zou ze prima hebben kunnen fotograferen, als het niet geregend had.

Zondag 21 oktober. Deze week hebben we vakantie van de schilderles, dus ik zie deze lieve hond deze week ook niet. Ik zit het verst weg van ons groepje en kennelijk houdt Tessa net als ik meer van rust dan van gepraat. Ze ligt vaak naast me. We mogen van haar baasje niet tegen haar praten of haar aanhalen, maar even tegen haar fluisteren doe ik wel stiekem, en dat vinden we allebei leuk.
    

20 oktober. Het vriest! Om 7 uur gaat Jachman de buitenkranen open draaien, nog net op tijd, één heeft er al moeite mee, druppelt eerst een beetje. Gisteravond vonden we het nog niet nodig om ze af te sluiten. We hadden gewoon geen zin, bedoel ik. Hoe hard het vriest? Kijk maar:
         De nieuwe is dus duidelijk een 'wegsmieterken'.
De vuurdoorn is helemaal leeggegeten. Tien dagen geleden was het nog één oranje vlek tegen de schoppe, nu zit er geen bes meer aan. Overal in  het dorp staan ze nog in volle glorie, maar hier is het gebeurd met de schoonheid. Met de lijsterbessen is het ook elk jaar zo. Die bessen worden al gegeten als ze nog maar net beginnen te kleuren. Het kan toch niet dat wij een lekkerder soort hebben dan in het dorp?      
We hebben hier wel een heel goed vogelterrein, veel struiken, wilde plekken met nestgelegenheid, de beek dichtbij, een wei zonder kunstmest, misschien hebben we meer vogels dan elders.
                                                                        In de disselbak van de caravan heeft een hele kolonie lieveheersbeestjes een winterkwartier ingericht. Ze zitten met verschillende soorten heel verdraagzaam bijelkaar. Op de foto staan er maar een paar, ze houden niet van 10x flitsfoto uitproberen.

Gistermorgen voor zonsopkomst al weer honderden houtduiven zuidwaarts zien trekken. Ik stond bijna ondersteboven om de belichting van de wolken te fotograferen bij zonsopkomst, toen de duiven precies over me heen vlogen.
19 oktober. Klimop. Op dit moment is de overgang te zien tussen bloeistadium en besstadium. Als even de zon schijnt zitten er vliegen, wespen en bijen op bloemen en de bessen in wording. De druiven zijn nu ongeveer op. Een enkele merel waagt nog een hapje verdroogde druif, maar lekker is het kennelijk niet.
Vanmorgen zat een winterkoninkje zich tegen zijn spiegelbeeld in de ruit te verdedigen. Wel 10x knalde hij tegen het glas. We zagen dit gedrag vooral vaak van staartmezen. Zo vreedzaam als die vogels zijn, -ze zitten 's winters wel eens met zijn achten op één zaadbol- zo fel zijn ze tegen hun spiegelbeeld.
    
18 oktober. Dauw en regen. Op de foto van de wei met mistflarden en dauw (log 14) zijn de vele heel kleine druppeltjes op het gras te zien. Loop je erdoor, dan spuit het water op voor je voeten. Vandaag heeft het hard geregend, het gras is drijfnat, maar als je erdoor loopt, zie je geen druppels, die zijn naar de grond gezakt. Je schoenen lijken minder nat te worden van lopen door gras als het regent dan als het dauwt.

17 oktober. Vanmorgen stond in de krant een groot artikel over de konijnenziekte myxomatose, die op het ogenblik weer toeslaat. Ook hier bij de wilde konijnen is de slachting duidelijk te merken, er zijn er veel minder dan een paar weken geleden. De stand kan wel gedecimeerd worden! Toch vinden we geen dode dieren. Ze zullen óf opgegeten worden door aaseters, of ze kruipen weg in de grond. Ze zullen wel niet allemaal verhuisd zijn!
Niet dat we het erg vinden dat er een natuurlijke rem opzit, het werden er te veel langzamerhand.

16 oktober. Mijn kastanje heeft het dit jaar wel erg moeilijk gehad. Mineermotje, droogte in het voorjaar, het was triest om te zien. Jachman ondernam gisteren een reddingsaktie. Alle slangen die we hebben werden aangekoppeld aan de pomp en de kastanje kreeg water. Dat lijkt simpel, maar sleep maar eens loodzware slangen, - aan de pomp zitten 2 dikke zwarte die een hoge druk kunnen hebben- 40 meter de wei in en dan nog dunne slangen als verlengstuk eraan koppelen...Dagwerk. Het water spoot eruit, maar verdween onmiddellijk in een diepe konijnengang die onder het beschermende rond de kastanje ingegraven gaas doorliep. Het water liep een kwartier, maar de grond rond de boom werd nauwelijks nat. Toen nog eens een half uur, zelfde resultaat, geen dus. Onder de wei hebben de konijnen een enorm tunnelsysteem aangelegd. De grond is droge zandgrond, met een natuurlijke afwatering naar de beek die meters lager ligt. Na een paar uur was er een klein stroompje water te zien en leek het hol dichtgeslibd.