zondag 30 september. Vandaag heb ik voor het eerst roestende ransuilen in een berk gezien. De boom stond aan de rand van een parkeerterrein in Oosterbeek, dicht bij de achterkant van huizen. Aan de witte vlek op de bestrating zag Ton dat er een roestplek was. Drie uilen zaten helemaal verscholen in de dichtgroene berk. De mensen die er woonden vertelden, dat er wel eens 9 tegelijk in gezeten hadden. Er was in de treurwilg bij hen in de tuin een nest uitgebroed. Ik heb wel een paar foto's gemaakt, maar veel is er niet te zien.

29 september. Al vroeg, en in de stromende regen, boodschappen gedaan. Eigenlijk is het dan heel ontspannen op de markt en in de winkels. Een soort saamhorigheid: wat een kl...teweer, morgen wordt het 20 gr., zal ik er maar een extra zakje omdoen? en het bij elk weertype vanaf donderdag klinkende 'prettig weekend'!  Als ik daar niet blij van zou worden!
Ik liep achter een vader (Turk, denk ik) met zijn zoontje van een jaar of zes. Kind: 'Pappa, ik vind jou een beetje dik!'
Daar had hij gelijk in. Vader in het Turks: Wie zegt dat, mamma, de juffrouw?
Ik verzin maar wat, want ik kon hem niet verstaan. Het klonk geïrriteerd.
'Nee, ík vind jou te dik!' Wat de vader toen zei, interpreteerde ik als: 'Onzin, hou je mond!' Ik denk dat ik dat goed verstond, want het kind zei niks meer.

28 september. Wel eens een schoenlapper zien zitten op een frambozenblad? Hier is er een:

Het is een landkaartje. Van deze naamgeving zie ik de logica niet in. Bij landkaartje zou ik me nog iets voor kunnen stellen, maar waar de soortnaam schoenlapper vandaan komt????
Om kwart over zes vanmorgen kwam er al een 'trein' maïscampagnewagens langs denderen. Haast is geboden, voor de nieuwe schimmel toeslaat. 

27 september.Twee keer hadden we vanmorgen een zonsopgang, leek het wel. Eerst bescheen om 8 uur een wazige zon de mist boven het warme Hilgelomeer. Tegen het donkere water lijkt de mist wit, tegen de lichte lucht donker. De mist werd steeds dichter, de zon verdween en nu om half 10 breekt de zon weer door.
Toen we langs het meer liepen, schrokken we op van een geluid alsof iemand dicht bij ons van een hoge plank dook en plat op het water terechtkwam. Het was een zwaan die hard landde. Zouden die ook wel eens de afstand verkeerd beoordelen? Misschien door de mist? 

De gouden gids stak in de ondergaande zon gisteravond goed duidelijk af tegen de wegtrekkende regenwolken.

26 september. In alle vroegte horen we het gierende geluid van een maaimachine in het retentiebekken. Wil het een bekken blijven, dan moet wel alle opslag van struiken en bomen verwijderd worden. Een rupsbandenvoertuig met een enorme spiraal erachter is nog bezig het gemaaide in rijen te leggen als ik er aankom.        Grote machines aan het werk zien, prachtig!

't Is echt niet meer normaal zoveel eikels en kastanjes er zijn dit jaar. Op grote stukken van de Bonninkweg loop je wiebelend over de wegrollende eikels. Al weken hoor je ze hard op de daken van stallen en schuren knallen. Krijg je er één op je hoofd dan voel je dat behoorlijk.
     We dachten dat er weinig walnoten waren, maar er zijn er toch nog behoorlijk veel van de boom gekomen. De onderste helft van de boom droeg geen vrucht, omdat de onderste bloemen bevroren zijn dit voorjaar en daardoor leek de boom leeg. De kwaliteit van de noten is niet geweldig goed, er zijn veel verdroogde vruchten. De rest is voor de eekhoorns.

25 september. De spreeuwenzwerm overnacht weer in het riet langs het Hilgelo. Het zwaaien en zwenken voor ze eindelijk allemaal tegelijk in het riet slaan is een imposant gezicht.
Door de overvloedige dauw van de laatste dagen is de gemaaide wei weer mooi groen geworden. Natuurlijk ook door de regen van gistermiddag, maar dauw klinkt toch vriendelijker dan motregen.

Al 14 dagen geleden vond ik deze drol op het graspad langs de beek.  Ik ben in de Diersporengids, in Wat is dat voor een dier? en de Atlas van de Nederlandse zoogdieren aan het zoeken geweest, maar weet niet met zekerheid van welk dier het is. Ik vermoed van een vos, maar omdat ik bang ben om lintwormeieren in te ademen, wilde ik hem niet uit elkaar peuteren. De harde stukjes zouden van de linden kunnen zijn die hier staan, maar of vossen de zaden daarvan eten? De lengte is ± 7 centimeter. Weet iemand van welk dier het is? 

24 september. Een gouden dag was het gisteren. We wandelden om 8 uur langs het Hilgelo en door het Bönninkbos en fietsten een paar uur later naar de Valkeniersbulten op de grens met Duitsland. Daar was al een begin gemaakt met de maïsoogst, op de bult is het droger en kan al vroeg geoogst worden. Aan de lage kant hadden de machines het duidelijk moeilijk gehad, getuige de diepe sporen. De weg loopt daar dood op de grens, in de verte staan de huisjes van de duitse 'camping' Seerose. We konden voor de 99e keer dit jaar 's avonds buiten eten. Halen we de 100??
              

Zondag 23 september. Nog een halve dag zomer. Ik hou van de zomer, wie niet, maar beestjes die een zomernacht kunnen verpesten, muggen, haat ik. We hebben jaren onder een klamboe geslapen, maar dat sliep niet lekker. Altijd een beetje een benauwd gevoel. En er slipte toch nog wel eens een mug mee naar binnen, die er dan niet weer uit kon komen.
Insmeren met een stinkend smeersel is een paar uur afdoende, maar is ook dodelijk voor een liefdevolle bedsfeer. Nou word ik even persoonlijk: Jachman heeft geen last van muggen. Ze steken hem wel eens, maar het jeukt niet. Wel is hij allergisch voor chemische luchtjes. Dan kan hij a b s o luut niet in slaap komen, zegt hij, al half pittend.
Soms offer ik me op en smeer me niet in. Ik heb dan ruimschoots de tijd om De Mug te bestuderen. Meestal is het er maar één, maar wel elke nacht een andere, want ik vermoord er elke dag tenminste een.
De minst vervelende is de zoemer, meer ie-ie-ieër eigenlijk. Die vliegt met veel vasthoudendheid vlak boven m'n gezicht en langs m'n oor, maar landt niet. Toch wapper ik met het laken om hem te verjagen, scheld zachtjes: rotbeest, Jachman mompelt wat doe je nou weer, en ik blijf klaarwakker.
Al veel vervelender is de onhoorbare. Die is al geweest als ik hem opmerk. Ik word wakker en voel dat m'n pink gloeiend jeukt. Krabben helpt een seconde, daarna jeukt een grotere plek. Op de grond naast m'n bed ligt een tube 'antiprik'. Ik voel over de vloer, stoot het flesje met stinkspul om, Jachman mompelt wat doe je nou weer, ik wacht een kwartier tot de jeuk minder wordt en ik in slaap val.
Dan is er de verlegen mug. Die klopt zachtjes aan, dwz dat ze zonder te steken heel zacht op m'n wang gaat zitten en weer snel verdwijnt als ik mijn wangen opblaas. Ik verdenk haar trouwens van de geniepige steek in mijn pink.
Dan is er de aanvaller. Die komt gierend in duikvlucht op mijn ooglid af en ik kan hem nog net een klap verkopen, denk ik, voor hij steekt. Even is hij weg, heb ik hem geraaakt??, nee, weer komt ie met een rotvaart op me af, weer op het ooglid en steekt onmiddellijk. Nu zoek ik het flesje op en smeer m'n gezicht en handen in. Jachman slaapt. Ik draai me om en denk rust te hebben.
'Was je d'r uit?'
'Nee, ik draaide me om.'
'Kan dat niet iets kalmer?'
'Nééé!'
Vannacht is het herfst.


22 september. Vandaag krijg je Mariekes muizenmail te lezen. Hier is ie:
'Pasgeleden lawaai in de afzuigkap: vogel of muis? Hoe kunnen we erbij? Ton haalt de pijp op het dak eraf. Een wakkere muis springt beneden in de pijp rond. Wat nu? Men neme een dik blauw koord (kan alleen maar met blauw!) en ziedaar, de muis klimt vrolijk omhoog en verlaat het dak.
Ook zeer onlangs: kleine inspectie in het achterste huis, nogal wat
muizenpies- en poep. Ik til een dekbed op een stoel omhoog en verstijfd van
schrik hangen er zes muizen aan de achterwand van de rieten stoel. Ik gruw
ook een beetje , echt bang van muizen ben ik niet. Vind het wel vies zo. Wat
nu? Oude Tinus gezocht, loopt wat rond, maar ja.. doet niet veel meer. Dan
Cosy, die is altijd op zoek naar muizen langs de slootkant. Ze vangt er
twee, een op de muur binnen en een buiten, ik had de voordeur open gezet,
dan konden ze alvast naar buiten wandelen!
Muizenvallen bieden uitkomst, inmiddels al vier doden.'

Mooie verhalen, Tinus is een stokoude kat en Cosy een grote hovawart.

21 september. Tegen de oost- en zuidgevel groeit een blauwe druif. Meestal zijn de druiven voor ze rijp zijn al aan de merels ten offer gevallen. Dit jaar zit er een overvloed van druiven aan die nauwelijks bezoek krijgen. Zijn de merels nog in de rui en kunnen ze er niet bij komen?
Omdat we dit jaar te laat waren met weghalen van het blad dachten we dat de druiven wel heel zuur zouden zijn, wegens te weinig zon. We hebben ze ook niet gedund, dus de trossen zitten veel te vol. O wonder, we kunnen elke dag een paar rijpe druiven uit de trossen snoepen en ze smaken goed! Ze hebben wel harde velletjes, maar zijn niet zuur. Wie er 's morgens het eerste bij is, Jachman of ik, heeft gewonnen!  Vroeg opstaan dus morgen!                                  

    
20 september. Veel onderwerpen: maïscampagne, vistrappen, schapen midden in het dorp, ik neem de vistrappen.

Dit is een al eerder gemaakte foto van een vistrap in de Boven Slinge. Het blijkt uit onderzoek, dat de hoogte van de treden, 25 cm, voor veel kleine visjes niet te bespringen is. De trappen - er zijn er 2, op 1 km afstand van elkaar - worden op dit moment verbouwd. Naast de bestaande treden komt een gedeelte met treden van 8 cm.
 
19 september. Vorig jaar sleepten de eekhoorns wekenlang met walnoten en bijna niet met hazelnoten, dit jaar is het net andersom. De hazelaar droeg deze herfst enorm veel noten, de walnoot nog geen tiende van vorig jaar en dan ook nog veel lege. Een eekhoorn kwam helemaal van het Bönninkbos de weg over om hier te oogsten, gistermorgen is hij overreden.
Je ziet hier vaak doodgereden dieren, maar het is voor mij altijd weer een triest gezicht. De laatste weken sneuvelden hier twee egels, een haas, een eend, een merel, een duif, nu dus een eekhoorn - en wel honderd slakken, maar dat is toch wat anders! 
Onze appeloogst is ook maar magertjes dit jaar. Dit is de hele opbrengst:

17 september. Na een prachtig en druk weekend waarin we twee dagen buiten geleefd hebben, valt nu de regen weer met bakken uit de lucht. De nieuwe regenmeter wees een half uur geleden 4.0 mm aan. Een meetdag loopt officieel van 19.00 tot 19.00 uur.
Toen het nog droog was, zag ik dit miniviooltje tussen de stoepstenen.
          In de bakken erboven bloeien ook nog een paar viooltjes. Ook staan daar nog een paar blauwbloeiende  ........?? al van april af te bloeien. Geen idee hoe ze heten. Als het morgen droog is, zal ik ze op de foto zetten.  Misschien weet iemand het.

14 september. Zonlicht op mist boven het Hilgelo. Genieten. Geluiden: heel in de verte de trein naar Arnhem, eikels die op een afdak vallen, een spelende hond, ruziënde boomklevers, een trekker die over de drempel rijdt, bonkt, en toch vormen al die geluiden een soort stilte. Ze storen niet.

13 september. Gisteren is de wei gemaaid. De tweede snit. Na 1x schudden is het gras met de silagewagen opgeraapt en meegenomen. Nu ziet de wei er raar bruin uit, dat hebben we nog nooit gehad. Dood gras? Er komt nooit mest op, omdat we hem willen laten verschralen en erweer een ouderwetse bloemenwei van willen maken.

 

Al een paar jaar rukt na de eerste snit vanaf de randen hengel op. Ik vind het al zo gewoon, dat ik vergat zelf een foto te maken. Deze komt van wilde-planten.nl, met dank.
                                                                  

11 september. Veel slakken nu met die nattigheid. Hier komen er een paar, sommige zijn wel 10 cm lang. Eigenlijk zijn ze best mooi, als ze maar niet zo glibberig waren!

            

10 september. Vorig jaar zaten we de hele dag buiten in een stralende zon. Niet te geloven! Het regent hier nu behoorlijk! Het hoost! het enige wat hetzelfde is, zijn de margrieten die - dunnetjes- voor de tweede keer bloeien en de kamperfoelie voor mijn raam.

Vanmorgen liepen we weer eens het hele Jachmanbos rond. Eerst langs de paardenwei waar de eigenaar een stuk van afgenomen heeft om een boomgaard met aardbeiondergroei aan te leggen, genoeg goeie mest voorhanden. En appels, ze liggen in kistjes klaar voor de verkoop. Het geldbusje staat ernaast.
Achter zijn wei gaan we het bospad in. Het is de oude beukenlaan naar landgoed 't Waliën. Na 20 meter gaan we linksaf. Het pad loopt vrij dicht langs de rand van het bos en door de bomen kun je over het bouwland heen de resterende gebouwen van het oude goed zien liggen. Het grote huis dat er vroeger stond, is 23 januari 1908 afgebrand.
We komen bij het nieuwe bruggetje over de beek. Nou ja, bruggetje... twee planken met gaas erover om het een beetje stroef te maken. Bij de oude beekloop achter de camping is een looppad naar het bos onstaan over de houten stuw heen, die zo'n meter boven het water uitsteekt.  Diep is het daar niet, maar wel zwartmodderig. Ik zou er niet overgaan, de balk is hooguit 12 cm breed.

Zondag 9 september. Tuindag. Het was een prima dag om te maaien en te snoeien. Na de ochtendwandeling zagen we dat het gras voor het eerst na 5 dagen al begon te drogen, dus we konden aan het werk! Jachman maaide alle paden en ik snoeide de doorkijk op de beek (beken) weer open. De Willinkbeek stroomt vooraan van rechts in de Ratumse beek. Omdat hij langzamer stroomt bezinkt er meer blad, de bodem is donkerder.

                                                           

8 september. Al de hele week is het wisselvallig weer. Telkens valt er een miezerregentje, maar vaak is het 's morgens vroeg nog droog en zonnig. Dan kun je zo'n kat op een weidepaaltje fotograferen. Normaal zijn katten behoorlijk waakzaam, maar deze zag kennelijk zo'n dikke muis, dat hij geen aandacht voor mij had.
Muizen, je ziet ze veel dit jaar, zou drs. P zeggen. In 14 dagen zit ik nu op een score van 12 gevangen muizen, 7 bosmuizen en 5 spitsmuizen. Je kunt geen volksstammen van die dieren binnen hebben, wat wel gebeurt als je ze niet bejaagt. We hebben geen katten die ze in toom houden, dus moet ik het zelf doen.
Spitsmuizen in huis of in de spouw zijn echt een ramp! Het zijn vleeseters, die graag hun latrine ergens onder het huis hebben. Ik ruik nog de stank in het schoollokaal in de barak, waar ik een paar jaar lesgaf. Ik had een paar meter eigen boeken van huis meegenomen als klasbibliotheek. In de tuin ernaast woonden spitsmuizen en onder de vloer van de barak was hun latrine. Vooral op maandagmorgen, als ramen en deuren een paar dagen dicht hadden gezeten, was de stank niet te harden. De gemeentelijke ongediertebestrijder deed zijn best, maar na een paar weken was het weer raak. Toen ik een ander lokaal kreeg in het hoofdgebouw en de boeken meeverhuisde, bleef nog de muizenlucht eraan hangen. Ze staan nu al weer 10 jaar bij me thuis, nee, niet in de kamer! en soms, als ik er een doorblader, verbeeld ik me..

6 september. Afgelopen weekend is er weer veel gras gemaaid. Het droogt nu niet meer goed en daarom wordt het, nadat het een dag gelegen heeft, luchtdicht in balen verpakt en opgeslagen. 's Zomers wordt er natuurlijk wel echt gehooid.

Het Jacobskruiskruid is een zeer giftige plant die hier vroeger niet veel voorkwam. Koeien en paarden die de plant in de wei zagen, aten hem niet. Door de trend om bermen weer met wilde planten te laten begroeien werden door wegbeheerders en waterschappen zaadmengsels  van wilde planten uitgestrooid. Die zaaiden zich nu ook in grote hoeveelheden in de weiden uit en kwamen uiteraard ook in het hooi terecht.  Daarin werden de giftige jacobskruiskruidplanten niet herkend door de dieren die het hooi aten. De eigenaren moesten het hooi controleren voor ze het aan hun dieren voerden. Na inkuilen van gras is helemaal niet meer te zien wat giftig is. Dit is echt een probleem.
Deze foto maakte ik in het Lindenarboretum in Corle. Grote plekken waren ermee begroeid.

5 september. Jonge dierendag. We zien 's morgens een jonge wezel die kennelijk het  grasveld tussen de schoppe en de appelboom wil oversteken, maar na twee meter gevaarlijk kaal grasveld weer snel de veilige beschutting van de schuur opzoekt. Na drie keer moed scheppen, geeft ie het maar op.
Als het nog volop licht is, zien we een jonge bunzing jachtmaken op een klein konijntje. Ook de bunzing komt uit zijn dekking onder de houtstapel en rent snuffelend door de wei op zoek naar wat? Dan zien we een jong konijntje van de eik naar de schoppe rennen. Sufferd! Blijf toch waar je zat! Bunzing blij, golft er met grote sprongen achteraan. Konijn rent terug naar de eik. Bunzing hoort wat maar ziet het kennelijk niet door het hoge gras. Zoekt het spoor, vindt het, snuffelt druk onder de eik. Konijn rent er aan de andere kant onderuit, en ziet kans naar de border te komen, waar hij zich kan verstoppen. Na vijf minuten overal zoeken en heen en weer rennen, geeft de bunzing het op.
Het moeten wel jonge dieren zijn, die rovers, want de oude zien we zelden op klaarlichte dag zo dicht bij huis.
Ik vind bunzings en wezels prachtige dieren, die natuurlijk ook moeten eten. Konijnen zijn schadelijk wild. Doe niet moeilijk, mens. En toch vind ik het geweldig, dat z'n minikonijntje een veel grotere bunzing te slim af is.

4 september. Helaas kon ik gisteren geen bruikbare foto maken van de in de beek groeiende schiereilandjes. Het water was zo gestegen na de 25 mm regen van de vorige nacht dat alleen een paar verlepte groothoefbladbladeren of groothoefbladeren boven het water uitstaken.
We hebben wel een waarneming gedaan op konijnengebied. Konijnen graven holen, dat is bekend, maar ze bozzen ook, zoals ze dat hier noemen, overal een beetje woelen en spitten. We dachten altijd dat dat was om holen maken te oefenen of om te kijken of de grond geschikt is voor een hol. Ze waren nu bezig nog geen meter van het raam en we konden goed zien dat ze onder het gras van de worteltjes aten of andere lekkere dingen vonden. Gauw een gaatje krabben, een beetje snoepen en weg wezen. 

Jachman is bezig het pad weer begaanbaar te maken langs de grens met de buren. Kijk bij 12 januari om te zien hoe het toen was. Nu is het dichtgegroeid met acacia-opslag, botanische roos en zwarte els. Een gigantische klus om het weer begaanbaar te maken. Vooral de acacia heeft afschuwelijk lange scherpe doorns die dwars door zware leren werkhandschoenen heengaan. Eigen schuld dikke bult, moet je maar niet met vakantie gaan!

   

3 september. Oogsttijd. Al weken plukken drie eekhoorns hazelnoten uit de verspreid staande struiken in de border. Die noten zitten vaak met 2 of meer aan een takje, handig, dan kun je in een keer heel wat meenemen. Ja, tot vlak voor de beek! De bomen en struiken daar staan zo dicht op elkaar dat je met zo'n uitstekend takje met noten in je bek makkelijk blijft haken.  Met één noot de beek over dus. Op het grasveld en onder de struiken begraven ze 'zolang' de andere noot of noten. Onmiddellijk zijn ze weer terug, graven hun buit op, waar is ie nou? Moet toch hier zijn! zenuwachtig over de grond snuffelen. De 2 andere eekhoorns hebben hetzelfde patroon! Ruzie dus. Sissen en staartzwiepen. Wegwezen jij! Schijnaanval. Stel je niet aan, ik ben niet bang voor jou, ik ben toch sterker.

Eén hazelaarstruik zorgt voor gebiedsuitbreiding. Hij staat op een schiereilandje in de beek, dat hijzelf heeft helpen vormen. Dertig jaar geleden stond hij in de tuin van mijn vader te verpieteren. Te droge grond. Bij ons aan de beek kon hij beter staan. We pootten hem precies op de oever, diep in de grond zodat de wortels al snel zouden profiteren van het beekwater. Hij zakte een eindje naar beneden en takken en bladeren bleven bij hoog water achter hem hangen. Heel langzaam begon hij weer te groeien, nieuwe wortels te vormen, en nu staat hij stevig op een aangegroeid stukje grond. Ook bij de keuken zijn de groothoefbladplanten in de beek gezakt en vormen daar een schiereilandje. Begin van een meander?

1 september 2007. Na de zomerstop ga ik nu weer verder met het Logboek en de andere rubrieken. Kalm aan, eerst even wennen.

Droevig nieuws: Hennie is niet meer. Bij de eerste maaibeurt zag buurjongen Bob de botjes liggen bij de appelboom. Vos? Hond? Buizerd? Nou ja, we hebben ons best gedaan.

Er was vandaag ook wat te lachen: Bob maait hier om de 5 à 6 dagen het gras nu het zo hard groeit. Dinsdag gaat hij weer naar school. Behalve bij ons heeft hij ook vakantiewerk bij een boer met hernia, daar melkt hij 2x per dag 70 koeien. Hij gaat om half zes met z'n brommer weg, is er om half 10 weer, en aan het eind van de middag gaat hij nog een keer. Tussen door werkt hij thuis nog hard mee. Vanmorgen was dat kippen sorteren.
Toen ik vanmiddag de zitmaaier achter het huis hoorde ploffen, ging ik naar buiten om het joch goeiedag te zeggen. Zat z'n opa op de maaier. 'Is Bob ziek?' 'Nee, hij was na het sorteren zo moe, dat hij een paar uur naar bed moest. Hij kwam vragen of ik voor hem wilde maaien, hij was zó druk,  en wat doe je dan als opa zijnde.' Hij moest er zelf om lachen, zette de gehoorbeschermers met muziek weer op en demonstreerde een snelle kontzwaaidraai met zijn maaier.  
Aardige opa lijkt me.