30 november. Toen we vanmorgen langs de paardenwei kwamen, kon ik het niet laten om weer een paar foto's van het prikkeldraad te maken. De spinnetjes zullen er wel vaker zitten, maar alleen met nevel zie je de draden van punt naar punt lopen.

We liepen met onze dochter een rondje Hilgelo. Toen we bijna weer thuis waren om half 10 begon het aan de grond te vriezen. De bladeren werden wit. Op de laatste dag van november -0,1 ºC

29 november. De kip is weg. Op, denk ik. Twee dagen heeft de bruine hen onder de dennen rondgescharreld, waarschijnlijk ontsnapt uit een krat die op de vrachtwagen van een handelaar geladen werd. We wensten de dame veel succes, maar vreesden het ergste. Havik, sperwer, buizerd, kat, vos, bunzing, marter.... en ja, mens niet te vergeten.

28 november. Een magnifieke belevenis vandaag. We hebben dit jaar alleen maar kleine groepjes kraanvogels gezien en dachten daarom dat ze door de westenwind meer oostelijk naar het zuiden gevlogen waren. Vanmiddag hoor ik een enorm lawaai boven ons huis. Heel veel vogels! Honden in de buurt beginnen te blaffen alsof er een ballon over komt. Een grote groep kraanvogels vliegt met een boog rechts om het dorp de beek volgend. Ze vliegen laag, langzaam dus nog, om recht tegen de zuidenwind in hoogte te kunnen maken. Ze zijn kennelijk net opgestegen van de weilanden langs de grens waar bijna geen boerderijen zijn. Automatisch kijk ik hoe laat het is: 14.22.

Jachman heeft achterin de wei staan kijken en terwijl ik opgetogen naar hem toeloop, komt er laag over het bos een nieuwe groep aan. Die aarzelt als ze een nakomergroep achter zich hoort roepen, draait om, verliest het V-verband, en slingert met de nieuwkomers tot een dubbele V.
Er komen steeds weer nieuwe vogels aan, al in een formatie vliegend of nog in los verband. De meeste vogels komen recht over ons heen. Ik kan 39 foto's maken voor de laatste vogel om 14.33 verdwenen is. Hier zijn er een paar.

                  

   

.......en zo nog 32 foto's

27 november. Vanmorgen liet ik Jachman lezen wat ik gisteren schreef. Hij zei:"Ga eens mee naar buiten en dan moet je eens goed kijken." Tja, foutje gisteren, de hydrangea is al twee weken kaal, had gele blaadjes en het groene wat je nu ziet op de foto hieronder is gewone klimop. Er zitten nog wel een paar verdroogde bloemtrossen aan, maar die zijn zo iel dat je ze bijna niet ziet.

Zondag 26 november. Nu alle blad van de rode es op de grond ligt, hebben we weer goed zicht op de lijsterbessen. Ze zijn al een hele tijd bes- en bladerloos, maar maken toch niet zo'n erg kale indruk. Een klimhydrangea heeft ze uitgekozen om naar boven te klimmen. In één van de laatste jaren in Groenlo, 1969 denk ik, plantten we een hydrangea petiolaris tegen het schuurtje. Hij deed het direct goed. Klom 2 meter. Toen we naar Winterswijk verhuisden, groeven we hem uit en namen de stukken die genoeg wortel hadden mee.

We pootten die tegen de schoppe, aan de westkant. Na dertig jaar bedekte hij het hele dak en wrikte van binnen uit de dakpannen los. Dat werd te gek. We zaagden resoluut de hoofdstam door en trokken wat los te trekken was van het dak af. Maar de enorme wortels liepen weer uit en een nieuwe stam probeerde een eindje verderop omhoog te komen. Dat is duidelijk goed gelukt. Twee stammen zelfs. We zijn benieuwd of hij tot nokhoogte in de lijsterbessen gaat groeien.

25 november. Het was 15ºC om 7 uur. Vandaag een jaar geleden beleefden we een extreme winterdag. Voor de mensen die niet in het ijssneeuwgebied woonden is het misschien moeilijk voor te stellen hoe het was.  Het sneeuwde. Er was geen sneeuwstorm, al werd dat wel op het nieuws gezegd. Het sneeuwde 's morgens al vroeg. Natte sneeuw, plaksneeuw. En toen ging het vriezen. De sneeuw plakte tot enorme plakkaten vast op de takken van bomen. Sneeuw, ijs, weer sneeuw, weer werd het ijs.
Als het gewaaid had was dat pakket misschien van de takken geschud, maar nu bleef het liggen. Eiken stonden nog in blad, net als nu. De jonge beuken ook voor een groot deel, maar die hebben meer afhangende takken, waar minder sneeuw op vast bleef zitten. Op een gegeven moment was de ijslaag zo dik en loodzwaar, dat de bomen gingen scheuren. Weet je hoe angstaanjagend dat geluid is? Uit de kruin van onze eigen eiken braken dikke takken. Andere takken bleven half afgescheurd hangen. De acacia's knapten als lucifers middendoor met een scherpe harde knal. We wonen in een bosrijk gebied en uren lang ging in de stilte van het sneeuwen het scheuren en barsten, het afknappen en krombuigen door. Oergeweld. Om een uur of drie waagden we ons naar buiten. De ravage was om te huilen. (Op Bergplaats 6 staan een paar foto's)

Nu nog hangen er dode takken die half vastzitten hoog in de bomen. Langs de wegen zijn ze met hoogwerkers eruitgehaald. Gisteren na een windvlaag sloeg een eikentak groot als een jonge boom neer in de wei. Ook in het bos lag weer veel dood hout.

21 november. Het heeft vannacht behoorlijk geregend en voor het eerst sinds juni staan er plassen op het pad bij het Hilgelo en in het bos. We kijken bij het retentiebekken en de stuw. (de laatste ook te zien op 12 november) Het water staat tot aan de bovenrand van de opening, alleen boomblaadjes kunnen er nog door, plastic flessen niet. Het bekken begint vol te lopen.

20 november. Verrassing: Op onze wandeling vanmorgen met gure wind en regen vond Jachman in een sloot de opslag van framboos. Er zat een bijna rijpe vrucht aan! De verleiding was groot om hem te plukken, maar we waren sterk, alleen maar het plaatje namen we mee.

19 november. Rood, wit, blauw, oranje. Zomaar bij een minirondje om de schoppe deze kleurtjes gezien.

18 november. Er zijn zoveel kleine kleuraccenten te zien buiten. De komende dagen zal ik wat voorbeelden ervan laten zien. Vandaag de bloeiende goudenregen. Hij heeft maar hier en daar een dunne bloemtros, maar toch!

17 november. De beek laat weer de hemel zien. Vannacht is er veel blad gevallen. Links beneden zie je basaltkeien van de beschoeiing.