maandag 9 januari, 31 week, 5e dag
Vanmorgen ben ik een uur later opgestaan omdat we
gisteren pas om half een naar bed gingen. Gekeken naar de
geschiedenis van Carthago, een Engelse documentaire. Goed
vond ik die, want hij gaf een schitterend beeld van een rijke
kunstzinnige stad die door machtbeluste anderen, de
Romeinen in dit geval, ten onder ging.
Beschavingen komen en gaan. Wij hebben vaak respect voor
de Romeinen als de grondleggers van ons rechtssysteem en de
aanleiding van de groei van het christendom, we vinden het
erg dat het rijk ten onderging door invallen van de Hunnen,
maar we vergeten dan de Romeinse schuld aan de ondergang van
de Phoeniciers.
Gelopen. Min vier graden, alles wit gevroren, het lijkt
een heldere dag te worden, de eerste na dinsdag. Ik kijk op
het kalendertje van tante Marie. 9 januari. Gisteren voor
een jaar is Gerrit overleden. Ik schreef van de week aan
zijn partner dat ik zondag 8 aan hem zou denken. Ik dacht er
de 7e en vandaag de 9e aan, maar gisteren niet.
Hoe kan dat? Selectief vergeten? Beloofde ik iets wat ik
liever niet deed? En waarom dan niet?
*-*-*
Vergeten is vaak selectief. Je vergeet graag dingen waar je je
schuldig over voelt. Je eigen onvermogen, je nalatigheden, kwetsende
woorden, dingen die niet mogen...
De nalatigheden die jou treffen, de kwetsende woorden aan
jou gericht, de misstappen van anderen, die onthou je. 'Hoe
kúnnen ze!'
Kun je dit doortrekken naar de andere kant? Naar onthouden?
Onthou je de goede daden die jij een ander bewees, de
vriendelijke woorden die je zei, de rechtschapenheid bij de
belastingaangifte? Gelukkig niet, ik zou doodziek worden van
dat mens (ik dus) als ik dat zou onthouden.
't Zou een mooie tegenhanger zijn. Maar zo werkt het
lang niet altijd. Niet bij mij dus. Ik kan me weinig
aardige dingen herinneren die ik gedaan heb, nou ja een paar dan
;-).Misschien dóe ik weinig aardige dingen. Dat zou
natuurlijk de verklaring kunnen zijn. Ook niet erg
bevredigend overigens. Veel bevredigender is te denken dat
ik gewoon een aardig mens ben ;-))
*-*-*
Ik heb heel veel van de vervelende dingen die na mijn dertigste
gebeurd zijn vergeten, ik wéét wel dat ze gebeurd zijn, maar
het kwetsende en verdrietige is er in de loop van de tijd afgegaan. Maar ik
onthield wel de kwetsende woorden die in mijn jeugd tegen me
gezegd zijn. Kennelijk ben ik op volwassen leeftijd minder
kwetsbaar, omdat ik kan relativeren. 'Ach, hij heeft zo'n
stressdag gehad vandaag, het is niet voor mij bedoeld, het
is plaatsvervangend voor de chef bedoeld'. De kwetsende
woorden die je als kind te horen krijgt, kun je niet
relativeren, je gelooft ze letterlijk, je
bént stom, ziet er afschuwelijk uit, praat als een boerin.'
Zelfs nu na 65 jaar, weet ik nog letterlijk een paar heel
pijnlijke uitspraken. Nu kan ik de ernst van de opmerkingen
met een korreltje zout nemen, maar heel diep vanbinnen zit
toch nog die angel.
*-*-*
Hoe kwam ik daar nou op? O.ja, naar aanleiding van die
documentaire.
Wij als Nederlanders vergeten de afschuwelijke wandaden die wij als volk
anderen aangedaan hebben, maar we onthouden de goede dingen,
zoals scholen en ziekenhuizen stichten, 'beschaving', zeg,
het Christendom, brengen. Wij vinden dat goede dingen,
maar of de uitwerking zo goed was? De geschiedenisboeken in
mijn middelbare schooltijd, begin jaren '50, repten niet van
slavernij, discriminatie, godsdienstONvrijheid. We treurden
toen om het verlies van ONS INDIË. Slavenhandel? Slavenwerk?
De geschiedenis van De West? Ah, joh, dat is al zooo lang geleden... Ja, maar
het is minder lang geleden dan het heksenproces tegen Lange
Aele in Groenlo. (zie Bergweg 7) Eigenlijk nog heel recent.
De nazaten van die slaven leven in Noord- en Zuid-Amerika en
op de eilanden voor de kust.
Wat het slaafzijn betekende, staat gruwelijk en prachtig
beschreven in het boek van Toni Morrison, Beloved. Ze is
zelf een Afro-Amerikaan en ze wilde de blanke én de zwarte
Amerikanen tot elkaar brengen. De zwarte Amerikanen wilde ze
trots laten zijn op hun afkomst, kijk eens, jullie hadden
een echte eigen cultuur, en de blanke Amerikanen wilde ze
begrip bijbrengen voor de frustraties, die door de slavernij
en de armoedetijd daarna veroorzaakt zijn. Of ze in die
opzet geslaagd is? Het selectief vergeten is
gemakkelijker.
*-*-*
Ik sta voor het altaar in de Grote kathedraal ( La
Giralda) in
Sevilla. Die kerk is na de St. Pieter in Rome, en de St.
Paul in Londen de derde van de grote kerken. Je
ziet niet vaak in het openbaar zoveel goud bij elkaar als in
La Giralda. Het is geroofd goud. Geroofd van mensen, die
dachten dat de Portugezen en de Spanjaarden goden waren. Ik
kijk naar de schitterende altaar achterwand en moet denken
aan de gelijkenissen van Jezus en zijn lessen over
liefhebben en respect hebben voor anderen. Het gebed dat hij
de discipelen leerde. Het geroofde goud en de ellende die
door de christenen veroorzaakt is in Zuid-/en Midden-Amerika
gaan voor mij absoluut niet samen met een altaar in een
kathedraal, al is het kunstenaarschap van de smeden en
bewerkers fenomenaal. Het botst gigantisch in mijn hoofd.
Misselijk moet ik naar buiten.
*-*-*